Ngày 05/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thi hành án dân sự (THADS) số: 106/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Luật gồm 05 Chương, 116 điều, nội dung của Luật đã thể chế hóa Kết luận số 162-KL/TW ngày 06/6/2025 của Bộ Chính trị về mô hình cơ quan THADS một cấp ở địa phương, nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống THADS, bảo đảm hoạt động hiệu lực, hiệu quả, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự cũng như người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến hoạt động THADS được phục vụ tốt hơn.

Luật THADS năm 2025 có nhiều nội dung mới so với Luật THADS 2008, được sửa đổi bổ sung trước đây. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết này, chỉ nêu lên một số điểm mới nổi bật, cụ thể như sau:

Thứ nhất, tại Điều 5 của Luật THADS quy định về chuyển đổi số trong THADS. Việc quy định này là nhằm quản lý hồ sơ điện tử, giúp cho người có thẩm quyền theo dõi tiến độ, thời hạn, kết quả thi hành án một cách nhanh nhất; bảo đảm công khai minh bạch trong quá trình tổ chức thi hành án; nhằm chuẩn hoá và hiện đại hoá quản lý nhà nước đối với công tác báo cáo thống kê, dữ liệu tập trung, thống nhất trong toàn hệ thống THADS để chỉ đạo, điều hành kịp thời, chính xác và đặc biệt nhất quy định về chuyển đổi số trong THADS là nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành giữa cơ quan THADS với các cơ quan liên quan trong công tác xác minh điều kiện thi hành án. Tóm lại, việc quy định chuyển đổi số trong THADS không ngoài mục đích phục vụ người dân và doanh nghiệp được tốt hơn, giảm thiểu thời gian, chi phí ...

 

Thứ hai, tại khoản 2, Điều 23 Luật THADS quy định nhiệm vụ, quyền hạn Chấp hành viên trưởng, như: hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động tổ chức thi hành án của Chấp hành viên Phòng Thi hành án dân sự khu vực và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo phân công, ủy quyền của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự; chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Đồng thời Luật cũng quy định Trưởng phòng Phòng thi hành án dân sự khu vực phải là Chấp hành viên trưởng, Chấp hành viên trưởng là chức danh tư pháp. Việc quy định chức danh này là nhằm bảo đảm công tác phối hợp với các cơ quan hữu quan trong hoạt động THADS đạt hiệu quả cao hơn.

Thứ ba, tại khoản 4, Điều 38 của Luật THADS quy định hết thời hạn 02 năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện thi hành án và Chấp hành viên đã tiến hành xác minh lại theo quy định mà không có thông tin mới về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự gửi lại yêu cầu thi hành án và đương sự (người được thi hành án, người phải thi hành án) có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự thi hành án trở lại khi người phải thi hành án có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu văn phòng thi hành án dân sự thi hành án theo quy định tại Điều 31 của Luật này.

Việc cơ quan THADS gửi lại yêu cầu thi hành án cho đương sự là nhằm giảm lượng án tồn chuyển kỳ sau của các cơ quan THADS; Chấp hành viên không phải lập sổ theo dõi riêng như quy định tại khoản 5, Điều 9 Nghị định số 62/2015/NĐ ngày 18 tháng 07 năm 2015 của Chính phủ, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị định số 33/2020/NĐ-CP ngày 17/3/2020 và Nghị định số 152/2024/NĐ-CP, ngày 15 tháng 11 năm 2024 của Chính phủ; không mất thời gian của Chấp hành viên để xác minh lại tài sản của người phải thi hành án và tốn kém tiền chi phí xác minh. Tuy nhiên, vẫn đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, vì họ có quyền yêu cầu Văn phòng thi hành án dân sự tổ chức thi hành án từ đầu và họ cũng có quyền yêu cầu thi hành án tiếp tục ở bất kỳ thời điểm nào, nếu phát hiện người phải thi hành án có điều kiện thi hành, việc yêu cầu này không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án, như quy định tại khoản 2, Điều 34 Luật THADS.

Thứ tư, tại khoản 4, Điều 57 Luật THADS quy định về xử lý tiền tạm thu, cụ thể: “Đối với khoản tiền đã tạm thu trước khi có bản án, quyết định của Tòa án mà sau 05 năm kể từ ngày tạm thu không nhận được bản án, quyết định của Tòa án thì cơ quan thi hành án dân sự thực hiện thủ tục sung công. Sau khi sung công, trường hợp nhận được bản án, quyết định của Tòa án thì cơ quan thi hành án dân sự thực hiện thoái thu theo quy định của pháp luật để thi hành theo nội dung bản án, quyết định.
Đối với khoản tiền đã tạm thu nhưng đến ngày 01 tháng 7 năm 2026 mà cơ quan thi hành án dân sự vẫn chưa nhận được bản án, quyết định thì được xử lý theo quy định tại khoản này.”
Việc bổ sung quy định xử lý khoản tiền tạm như trên là nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các cơ quan THADS địa phương nhiều năm qua chưa có giải pháp giải quyết triệt để. Số tiền tạm giữ tồn nhiều sẽ gây lãng phí các nguồn lực xã hội và tìm ẩn nguy cơ xảy ra tiêu cực.

Thứ năm, tại khoản 1, Điều 114 Luật THADS đã sửa đổi, bổ sung điểm đ khoản 1 Điều 90 của Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 02/2021/QH15, Luật số 34/2024/QH15, Luật số 59/2024/QH15 và Luật số 99/2025/QH15, theo đó:
“Vật chứng đưa về cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng bảo quản thì cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm bảo quản vật chứng trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
Sau khi bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, vật chứng tiếp tục được bảo quản, lưu giữ tại nơi đang bảo quản; cơ quan thi hành án dân sự thực hiện các thủ tục kiểm kê, tiếp nhận, niêm phong vật chứng trong giai đoạn thi hành án và xử lý theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự. Trường hợp vật chứng đang được bảo quản tại kho thuê thì cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm thanh toán chi phí thuê kho kể từ thời điểm tiếp nhận đến khi tiêu hủy, trả lại tài sản hoặc giao cho cơ quan tài chính cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã để sung quỹ nhà nước hoặc xử lý xong theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.”.
 

Cơ quan THADS phối hợp với các cơ quan chức năng thực hiện việc tiêu huỷ tang vật  theo nội dung bản án tuyên (Ảnh minh hoạ)

 

Luật đã sửa đổi quy định về trách nhiệm bảo quản vật chứng như trên là rất thuận lợi cho các cơ quan tiến hành tố tụng, không phải làm các thủ tục xuất nhập kho và phải chuyển vật chứng từ kho cơ quan này sang kho của cơ quan khác sẽ làm mất thời gian, nhân lực, tốn kém các chi phí phát sinh và tìm ẩn nguy cơ mất mát, hư hỏng vật chứng, thậm chí đã có một số cơ quan THADS địa phương vi phạm pháp luật trong công tác bảo quản vật chứng phải xử lý hình sự. Hơn nữa, được biết hiện nay vẫn còn nhiều Phòng THADS Khu vực chưa được cấp có thẩm quyền đầu tư xây dựng kho vật chứng. Do vậy, việc quy định như trên là rất phù hợp với thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động THADS.

 

 Với một số quy định mới nêu trên của Luật THADS năm 2025, tin tưởng rằng, sau khi luật có hiệu lực pháp luật sẽ tiếp tục tạo hành lang pháp lý vưỡng chắc và tháo gỡ những khó khăn vướng mắc cho ngành THADS trên toàn quốc, góp phần tích cực vào việc bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội cho các địa phương./.