Sau khi tiếp nhận Bản án và các tài liệu có liên quan, cơ quan Thi hành án thấy chiếc thuyền nói trên trong quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra không kê biên được, do chiếc thuyền đã bán cho người khác không xác định được địa chỉ (bán trước khi cơ quan cảnh sát điều tra lập biên bản kê biên khoảng 3-4 tháng).

Sau khi Trưởng Thi hành án dân sự tỉnh Bình Định ra Quyết định thi hành án đối với khoản tịch thu sung công chiếc thuyền, Chấp hành viên cũng đã tiến hành xác minh lại, xác định chiếc thuyền không có tại địa phương và thực tế cũng không xác định được người mua. Do đó, Chấp hành viên không có cơ sở tổ chức thi hành án.

Ngày 08/01/1997, Thi hành án dân sự tỉnh tổ chức họp liên ngành với  các cơ quan: Toà án nhân dân tỉnh, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh, Công An tỉnh thống nhất cho ông Nguyễn Đưa thi hành án (truy thu tiền bán chiếc thuyền) số tiền: 9.000.000đ (theo giá bán thực tế mà ông Nguyễn Đưa đã khai báo với Cơ quan điều tra được ghi nhận tại biên bản kê biên ngày 09/3/1994) để sung vào ngân sách nhà nước thay cho việc tịch thu chiếc thuyền theo Bản án tuyên. Đồng thời, đề nghị Cơ quan Thi hành án dân sự tỉnh có văn bản đề nghị TAND tối cao xem xét lại bản án số: 129/HSPT theo trình tự giám đốc thẩm đối với khoản thi hành nói trên. Ngày 25/02/1997, Thi hành án dân sự tỉnh có văn bản số: 25/THA đề nghị TAND tối cao xem xét lại bản án theo trình tự giám đốc thẩm. Sau khi có ý kiến tại cuộc họp liên ngành, ông Nguyễn Đưa đã tự nguyện xin nộp dần số tiền bán chiếc thuyền là: 6.500.000đ (số tiền này đã nộp vào ngân sách nhà nước).

Ngày 03/01/1998, UBTP Toà án nhân dân tối cao xét xử vụ án nói trên theo trình tự giám đốc thẩm, đã ra Quyết định số: 07/UBTP-HS, giữ nguyên Bản án phúc thẩm số: 129/HSPT, ngày 02/4/1995 của Toà Phúc thẩm - Toà án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng. Từ đó đến nay, Chấp hành viên không tổ chức thu tiền và cũng không có cơ sở xử lý dứt điểm vụ việc được. Về phía ông Nguyễn Đưa có đơn xin được tiếp tục nộp số tiền còn lại là 2.500.000đ (trong số 9.000.000đ) để được kết thúc việc thi hành án.

Xét về mặt pháp lý, thì Cơ quan Thi hành án  phải tổ chức thi hành án theo nội dung bản án Toà án đã tuyên. Tuy nhiên, nếu tổ chức thi hành án theo bản án thì không thể thi hành án được, vì thực tế hiện nay chiếc thuyền không còn tồn tại. Nếu tổ chức thi hành án theo nội dung tại cuộc họp liên ngành ngày 08/01/1997 thì trái với qui định của pháp luật và quyết định của bản án. Hoặc, nếu ra quyết định đình chỉ thi hành án thì không có căn cứ pháp lý, pháp luật về thi hành án không qui định đình chỉ trong trường hợp này.

 Để xử lý việc thi hành án dân sự nêu trên, nhiều ý kiến cho rằng đây là việc tịch thu một tài sản cụ thể để sung vào công quỹ nhà nước (vật đặc định), nhưng tài sản đó không còn, do đó về nguyên tắc không thể thay thế bằng tài sản khác hoặc thay thế bằng hình thức thi hành án khác. Vì vậy, Cơ quan Thi hành án dân sự có thể xử lý việc thi hành án bằng cách ra quyết định đình chỉ thi hành án đối với việc thi hành án nói trên, đồng thời lập thủ tục thoái trả tiền đã thu của ông Nguyễn Đưa để kết thúc việc thi hành án.

Qua vụ việc này cho thấy, việc Toà án tuyên tịch thu chiếc thuyền để sung vào công quỹ nhà nước là chưa thuyết phục, không có tính khả thi, vì trong quá trình điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã lập biên bản xác định chiếc thuyền đã bán cho người khác không xác định được địa chỉ. Lẽ ra, Toà án phải quyết định thi hành biện pháp khác phù hợp với nội dung, diễn biến của vụ án, có vậy mới đảm bảo bản án được thi hành trên thực tế.

Để xử lý việc thi hành án nêu trên, hiện nay đang còn nhiều ý kiến khác nhau, rất mong các đồng nghiệp gần xa đóng góp ý kiến về vấn đề này.

Võ Công Hoàng