Ngày 24/6/2025, Quốc hội Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 9 đã thông qua Nghị quyết 205/2025/QH15 quyết định cho thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026.
Theo đó, kể từ ngày 1/1/2026, Viện Kiểm sát nhân dân sẽ chính thức thí điểm khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công có hiệu lực thi hành. Việc thí điểm khởi kiện này sẽ diễn ra trong 03 năm tại sáu tỉnh, thành phố gồm: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.
Nhóm người dễ bị tổn thương được Viện Kiểm sát nhân dân bảo vệ theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội bao gồm: Trẻ em; Người cao tuổi; Người khuyết tật; Phụ nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi; Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự; Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.
Ngoài ra, Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự công ích nhằm bảo vệ lợi ích công tại 6 lĩnh vực: Đầu tư công; Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác; Môi trường, hệ sinh thái; Di sản văn hoá; An toàn thực phẩm, dược phẩm; Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Về thẩm quyền thi hành bản án, quyết định của Tòa án về bảo vệ lợi ích công, tại Điều 17 Nghị quyết quy định: “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định thi hành đối với bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về vụ án dân sự bảo vệ lợi ích công. Trình tự, thủ tục thi hành án được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án dân sự.”
Như vậy, đối với các bản án, quyết định của Tòa án về bảo vệ lợi ích công (không bao gồm bản án, quyết định về bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương), kể từ ngày 01/6/2026 đến hết ngày 01/6/2029, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự tại 06 địa bàn (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk) phải chủ động ra quyết định thi hành án.
Bên cạnh đó, hiện nay, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đang phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, các Bộ, ngành, cơ quan liên quan xây dựng Thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, trong đó, có các quy định liên quan đến công tác thi hành án đối với loại bản án, quyết định này, Bộ Tư pháp cũng đang phối hợp chặt chẽ trong việc xây dựng, góp ý các nội dung này tại Thông tư liên tịch. Trong thời gian tới, sau khi Thông tư liên tịch được ban hành, Cục Quản lý Thi hành án dân sự sẽ tham mưu triển khai, chỉ đạo, hướng dẫn thi hành đối với 06 cơ quan THADS tỉnh, thành phố thí điểm thực hiện./.