Thực hiện Quyết định số 406/QĐ-TTg ngày 22/3/2021, Quyết định số 422/QĐ-TTg ngày 04/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh sách dịch vụ công trực tuyến tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia (DVCQG) và chỉ đạo của Văn phòng Chính phủ, Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp, trong năm 2021-2023, Tổng cục Thi hành án dân sự (THADS) đã phối hợp với Vụ Tổng hợp – Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), Cục Kiểm soát thủ tục hành chính – Văn phòng Chính phủ và các cơ quan có liên quan tổ chức thực hiện các nhiệm vụ triển khai dịch vụ tư pháp công trực tuyến thu, nộp tạm ứng án phí, lệ phí tòa án (sau đây gọi tắt là thu tạm ứng án phí) trên Cổng DVCQG. Ngày 14/8/2023, Tổng cục THADS ban hành Quyết định số 802/QĐ-TCTHADS về việc triển khai giai đoạn 2 thu tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG. Kết quả triển khai cụ thể như sau:
I. KẾT QUẢ TRIỂN KHAI
1. Thời gian, địa điểm triển khai giai đoạn 2
- Thời gian triển khai: thực hiện từ ngày 21/8/2023 đến hết ngày 31/10/2023;
- Địa điểm triển khai: triển khai tại 35 Chi cục THADS thuộc Cục THADS các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Tuyên Quang, Lào Cai, Quảng Ngãi, Gia Lai. 
- Đối tượng tham gia triển khai: Công chức được phân công thu tiền tạm ứng án phí và lãnh đạo các Chi cục THADS quận, huyện triển khai.
2. Công tác triển khai
Để triển khai nhiệm vụ, Tổng cục THADS đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn thuộc Tổng cục tham mưu các nội dung sau: (i) Ban hành quy trình tạm thời thu, nộp tiền tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG; (ii) Ban hành quyết định triển khai; (iii) Phối hợp với TANDTC; Cổng DVCQG và các cơ quan có liên quan, các trung gian thanh toán, ngân hàng, kho bạc... để chỉnh lý, hoàn thiện phần mềm, hướng dẫn chuyên môn, khắc phục các sự cố...; (iv) Phối hợp với TANDTC họp triển khai, tổ chức tập huấn, hướng dẫn các cơ quan THADS, TAND thực hiện; tích hợp chứng từ điện tử lên Phần mềm.... Ngoài ra, Tổng cục THADS cử 01 đồng chí Lãnh đạo Tổng cục phụ trách triển khai thực hiện.
Quá trình triển khai nhiệm vụ, thường xuyên báo cáo và nhận được sự chỉ đạo cụ thể của đồng chí Lãnh đạo Tổng cục phụ trách. Đồng chí Lãnh đạo Tổng cục phụ trách cũng đã tham dự nhiều cuộc họp với TANDTC và các cơ quan có liên quan để giải quyết khó khăn, vướng mắc và triển khai thực hiện.
Về phía các đơn vị được lựa chọn triển khai, các Cục THADS, Chi cục THADS đã dành nhiều sự quan tâm, đã cử người thực hiện các nhiệm vụ thu theo hướng dẫn; phối hợp với TAND cùng cấp và các cơ quan có liên quan để trao đổi thông tin, phối hợp giải quyết những khó khăn, vướng mắc, động viên, tuyên truyển, vận động để các đương sự nộp tiền trên Cổng DVCQG; phối hợp đánh giá, tổng kết tình hình thực hiện tại địa phương.
3. Kết quả thu tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG sau 02 giai đoạn
- Tổng số vụ việc tạm ứng án phí đã nộp trực tuyến: 1.895 vụ việc.
- Tổng số tiền tạm ứng án phí đã nộp trực tuyến: hơn 10.089.451.495 đồng.
4. Đánh giá chung
4.1. Ưu điểm
- Về cơ bản, các đơn vị thuộc Tổng cục THADS, các Cục THADS Chi cục THADS thuộc Cục THADS được lựa chọn triển khai thực hiện đều có tinh thần, trách nhiệm cao trong việc triển khai, mặc dù đây là nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ trong Hệ thống THADS, nên gặp nhiều khó khăn vướng mắc trong việc triển khai thực hiện.
- Việc thu tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG, nếu xử lý hết các khó khăn, vướng mắc sẽ rút ngắn thời gian, giảm chi phí cho người dân khi gửi đơn khởi kiện và nộp tiền tạm ứng án phí. Đồng thời, giúp cơ quan THADS và TAND quản lý tốt việc thu, nộp tiền tạm ứng án phí và tích hợp, đồng bộ dữ liệu giữa hai ngành.
4.2. Hạn chế và nguyên nhân
4.2.1. Hạn chế
- Vẫn có cá nhân, đơn vị chưa tích cực, chủ động, chưa xác định đúng tầm quan trọng của việc thu tạm ứng án phí trên cổng DVCQG; chưa tích cực tham gia rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; chưa tích cực nghiên cứu cải tiến, sửa đổi, bổ sung quy trình thu, nộp tiền; quản lý, sử dựng các loại chứng từ thu, nộp tiền trên môi trường mạng.
- Vẫn còn nhiều trường hợp chưa thực hiện được trên Cổng DVCQG; vẫn có lỗi xảy ra trong quá trình luân chuyển tiền từ tài khoản của đương sự sau giao dịch thành công tới tài khoản của cơ quan THADS mở tại Kho bạc nhà nước.
- Việc phối hợp giữa cơ quan THADS, TAND, đặc biệt là giữa các ngân hàng, trung gian thanh toán, Kho bạc nhà nước chưa chặt chẽ, chưa đảm bảo thời hạn theo các quy định của pháp luật.
- Một số trường hợp TAND chưa in thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, lệ phí tòa án từ phần mềm nên không có mã thông báo để đương sự nộp tiền qua Cổng DVCQG; chưa tống đạt trên phần mềm dẫn đến đương sự có mã thông báo nhưng không nộp được tiền trên Cổng DVCQG và trên tài khoản của cơ quan THADS không hiển thị thông tin của đương sự.
4.2.2. Nguyên nhân của hạn chế
a) Chủ quan
- Việc tổ chức được thực hiện chưa thống nhất, vẫn có nơi TAND ban hành thông báo, nhưng không có mã thông báo để đương sự trực tiếp đến nộp tại cơ quan THADS, hoặc ban hành thông báo có mã thông báo, nhưng không tống đạt qua Cổng DVCQG và Phần mềm, nên đương sự không thể nộp tiền trực tuyến trên Cổng DVCQG.
- Công tác phối hợp với Kho bạc nhà nước cũng gặp nhiều vướng mắc, điển hình như để xác định tiền đương sự nộp đã đến tài khoản tạm gửi của cơ quan THADS mở tại Kho bạc hay chưa, cơ quan THADS phải liên hệ Kho bạc để kiểm tra và chờ kết quả phản hồi từ phía Kho bạc. Trường hợp tiền chưa về đến tài khoản, Chi cục THADS phải tiếp tục liên hệ với Tổng cục THADS để kiểm tra ngân hàng, trung gian thanh toán, việc này làm phát sinh thêm việc và thời gian cho Tổng cục và Chi cục THADS.
- Công tác phối hợp với các ngân hàng, tổ chức tín dụng gặp nhiều khó khăn, nhất là việc tích hợp biên lai thu lên các app thanh toán của ngân hàng, tổ chức tín dụng, tạo điều kiện cho việc chuyển tiền trực tiếp từ ngân hàng của đương sự với tài khoản của cơ quan THADS tại Kho bạc nhà nước.
b) Khách quan
- Có quá ít tổ chức tín dụng, ngân hàng thanh toán trên Cổng DVCQG gây khó khăn cho đương sự khi nộp tiền trực tuyến.
- Về phía đương sự, nhiều cá nhân không muốn nộp trực tuyến vì tâm lý muốn đến cơ quan THADS nộp tạm ứng án phí trực tiếp để nhận biên lai thu có đóng dấu đỏ gửi đến Tòa án nhằm đảm bảo sự tin tưởng về mặt pháp lý. Nhiều trường hợp không có điện thoại thông minh và các thiết bị tin học, có trường hợp sử dụng điện thoại thông minh nhưng khai thác các ứng dụng còn hạn chế, không dùng tài khoản ngân hàng, không có ứng dụng Smartbanking hoặc các trung gian thanh toán nên không thể tiếp cận quy trình nộp tiền tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG.
- Chưa có quy định chính thức quy định về thu tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG cũng như các chế tài đi kèm để xử lý đối với các cá nhân, tổ chức khi vi phạm dẫn đến việc áp dụng mang tính cầm chừng, chiếu lệ chưa thực chất.
- Chưa tích hợp giấy thu tiền tạm ứng án phí của đơn vị thanh toán (ngân hàng) với chứng từ thu tiền của cơ quan THADS (biên lai) dẫn đến phát sinh thêm công việc cho các cơ quan THADS địa phương và không đáp ứng được yêu cầu của chuyển đổi số khi đương sự đã nhận được chứng từ thanh toán của ngân hàng nhưng vẫn phải viết biên lai của cơ quan THADS.
- Thông tin tài khoản thụ hưởng của cơ quan THADS đã được cập nhật chính xác, vẫn có các giao dịch thực hiện thành công, nhưng đơn vị thanh toán không thực hiện được việc chuyển tiền về tài khoản của cơ quan THADS tại Kho bạc nhà nước, do đó, việc phát hành biên lai bị chậm.
- Một số trường hợp đương sự nộp tiền thành công trên Cổng DVCQG, tiền về tài khoản của cơ quan THADS tại Kho bạc nhà nước, nhưng trên phần mềm Quản lý thu, nộp tiền tạm ứng án phí thể hiện đương sự chưa nộp tiền, gây ảnh hưởng đến thời hạn thụ lý của Tòa án.
- Tại Phần mềm quản lý án của Tòa án, không bắt buộc đương sự cung cấp thông tin về căn cước công dân hoặc số điện thoại nên khi đương sự nộp tiền trực tiếp, cơ quan THADS phải cập nhật thủ công thông tin nộp án phí của đương sự, nhiều vụ việc không có thông tin căn cước công dân nên cơ quan THADS không thể thao tác lưu trên phần mềm và bị treo ở trạng thái chưa nộp án phí.
- Theo quy định, việc lưu hồ sơ kế toán tại cơ quan THADS bao gồm biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án và thông báo nộp tiền tạm ứng án phí của Tòa án. Tuy nhiên, khi thực hiện việc thu, nộp tạm ứng án phí, lệ phí tòa án trên Cổng DVCQG, nếu đương sự không đến nộp trực tiếp tại cơ quan THADS, kế toán cơ quan THADS sẽ không nhận được thông báo nộp tiền tạm ứng để lưu hồ sơ theo quy định.
- Không có địa chỉ cho người nộp hộ nên khi người khác nộp thay chỉ ghi được biên lai theo thông tin địa chỉ của người nộp, không ghi được địa chỉ của đương sự.
- Nhiều trường hợp Tòa án thụ lý và tống đạt 02 lần đối với 01 thông báo trên phần mềm dẫn tới số liệu về vụ việc và số tiền trích xuất báo cáo bị sai lệch.
- Biên lai thu tiền tạm ứng án phí chưa sử dụng in trên phần mềm, nên kế toán phải cập nhật thủ công trên biên lai giấy và chuyển trực tiếp cho Tòa án.
II. CÁC NHIỆM VỤ CẦN THỰC HIỆN TRONG THỜI GIAN TỚI VÀ KIẾN NGHỊ
1. Các nhiệm vụ cần thực hiện trong thời gian tới
1.1. Về phía Tòa án nhân dân tối cao
- Tiếp tục nâng cấp Phần mềm thu, nộp tạm ứng án phí, lệ phí tòa án; khắc phục các lỗi kỹ thuật nhằm đảm bảo sự thông suốt từ TAND, Cổng DVCQG, các tổ chức trung gian thanh toán, ngân hàng và tổ chức tín dụng, cụ thể:
Về cập nhật thông tin nộp tạm ứng án phí, lệ phí tòa án: để thuận tiện khi thu tạm ứng án phí, thông tin CMND/Thẻ CCCD thống nhất, TANDTC nên bắt buộc cập nhật đầy đủ thông tin từ Tòa án đối với nguyên đơn.
Về gửi biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí tòa án: bổ sung chức năng liên kết gửi biên lai trên Hệ thống phần mềm cho Tòa án nhân dân cùng cấp để dễ theo dõi, cập nhật chứng từ vào hồ sơ kịp thời và cũng tạo điều kiện thuận lợi cho công chức thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan THADS (sau khi chữ ký số biên lai điện tử được triển khai).
Về thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, lệ phí tòa án: bổ sung trên Phần mềm file đính kèm thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, lệ phí của tòa án để cơ quan THADS dễ dàng kế thừa, cập nhật thông tin, in và lưu hồ sơ kế toán.
- Phối hợp làm việc với Cổng DVCQG đối với việc khắc phục dữ liệu biên lai khi đương sự nộp tiền thành công nhưng không được liên thông về Tòa án.
- Xây dựng cơ chế phối hợp giữa Bộ Tư pháp, TANDTC, Văn phòng Chính phủ, Ngân hàng nhà nước, Bộ tài chính về thu, nộp tiền tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG để quy định rõ trách nhiệm của mỗi cơ quan.
1.2. Về phía Tổng cục THADS
- Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định trình tự thu tiền tạm ứng án phí trên môi trường mạng nói chung và trên Cổng DVCQG nói riêng;
- Có văn bản gửi Vụ Tổng hợp – TANDTC phối hợp nghiên cứu chỉnh sửa phần mềm, hướng dẫn tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc nêu trên;
- Chỉ đạo đơn vị chuyên môn rà soát, nghiên cứu việc tích hợp Giấy thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Toà án của đơn vị thanh toán (Ngân hàng) với chứng từ thu tiền của cơ quan THADS;
- Chỉ đạo việc triển khai và áp dụng việc sử dụng biên lai điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho đương sự cũng như Tòa án trong việc in chứng và lưu giữ chứng từ hợp lệ đúng biểu mẫu quy định;
- Kiểm tra, rà soát và cập nhật chính xác thông tin tài khoản thụ hưởng của các cơ quan THADS bao gồm: Tên tài khoản thụ hưởng, số tài khoản, mã kho bạc,... của cơ quan THADS tại Kho bạc nhà nước, tránh việc sai sót thông tin dẫn đến tiền đương sự nộp thành công trên Cổng DVCQG nhưng không về đến tài khoản của cơ quan THADS, gây khó khăn cho việc xử lý sau này.
2. Đề xuất, kiến nghị
Do thu tiền tạm ứng án phí là khoản thu có tính chất đặc thù (tạm thu và được xử lý sau khi có quyết định của TAND), có liên quan đến nhiều cơ quan (TAND, Cơ quan THADS, Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng, trung gian thành toán, Kho bạc nhà nước), liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự, tuân thủ các quy định chặt chẽ của pháp luật tố tụng, trình tự thủ tục THADS…), nên trong thời gian xử lý các vấn đề vướng mắc còn tồn tại, để tiếp tục đánh giá thận trọng, kỹ lưỡng và có thời gian hoàn thiện các quy trình nghiệp vụ có liên quan đến thu, nộp tạm ứng án phí, lệ phí và các chức năng của Phần mềm, trước khi triển khai chính thức trên toàn quốc đề nghị Lãnh đạo Tổng cục THADS đề xuất Lãnh đạo Bộ cho tiếp tục triển khai giai đoạn 3 tại 09 tỉnh với 45 Chi cục THADS, TAND đến hết tháng 03/2024 theo đề xuất của Vụ Tổng hợp – TANDTC với Lãnh đạo TANDTC.
Trong trường hợp Thường trực Tổ Công tác Đề án 06 của Chính phủ yêu cầu triển khai toàn quốc đúng thời hạn (tháng 12/2023), Tổng cục THADS sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp với TANDTC và các đơn vị có liên quan thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu./.