Thực hiện Quyết định số 406/QĐ-TTg ngày 22/3/2021, Quyết định số 422/QĐ-TTg ngày 04/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh sách dịch vụ công trực tuyến tích hợp trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia (DVCQG) và chỉ đạo của Văn phòng Chính phủ, Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), Bộ Tư pháp, Tổng cục Thi hành án dân sự (THADS) đã phối hợp với Vụ Tổng hợp – TANDTC, Cục Kiểm soát thủ tục hành chính – Văn phòng Chính phủ và các cơ quan có liên quan tổ chức thực hiện các nhiệm vụ triển khai dịch vụ tư pháp công trực tuyến thu, nộp tạm ứng án phí, lệ phí tòa án (sau đây gọi tắt là thu tạm ứng án phí) trên Cổng DVCQG. Sau khi kết thúc triển khai giai đoạn hai đến ngày 31/10/2023, việc thu tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG còn gặp phải một số khó khăn, vướng mắc cần phải xử lý trước khi đưa vào triển khai toàn quốc. Cụ thể:
1. Nội dung khó khăn vướng mắc
Quá trình triển khai giai đoạn hai, phát sinh một số vướng mắc, trong đó có việc đương sự đã nộp tiền tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG, nhưng vẫn phải đến Cơ quan THADS nhận chứng từ thu tiền (liên giao cho đương sự), cơ quan THADS vẫn phải viết biên lai theo phương thức truyền thống và gửi sang Tòa án nhân dân, gây phiền hà cho người dân và phát sinh thêm việc cho cơ quan THADS do vừa phải theo dõi trên Phần mềm, vừa phải viết Biên lai gửi cho TAND (việc chuyển cho Tòa án theo phương thức truyền thống do đương sự thực hiện). Vì vậy, Lãnh đạo Tổng cục đã chỉ đạo giao Vụ Kế hoạch – Tài chính nhiệm vụ tích hợp Giấy thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án của đơn vị thanh toán/ngân hàng với chứng từ thu tiền của cơ quan THADS.
2. Quan điểm của các đơn vị chuyên môn
Hiện nay có 02 quan điểm về nội dung tích hợp giấy thu tiền của đơn vị thanh toán/ngân hàng và biên lai của cơ quan THADS:
a) Quan điểm thứ nhất:
- Tại khoản 3, Điều 19 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội (sau đây gọi tắt là Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14) quy định: “Cơ quan thu án phí, lệ phí Tòa án mở tài khoản tạm thu ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước cùng cấp để tổ chức thu tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án”.
Hiện nay, các cơ quan thi hành án đã mở tài khoản tạm giữ tại Kho bạc nhà nước để thu tạm ứng án phí. Tuy nhiên, khi triển khai thu khoản tiền này trên Cổng DVCQG thì thời điểm tiền về Kho bạc Nhà nước không đồng thời với thời điểm người dân nộp tiền thành công tại ngân hàng. Do đó, cơ quan THADS không thể cấp biên lai ngay cho đương sự khi đã nộp tiền thành công trên Cổng DVCQG, mà chỉ cấp biên lai khi tiền đã về tài khoản tạm giữ của cơ quan THADS tại Kho bạc nhà nước.
Để thực hiện Quyết định số 406/QĐ-TTg ngày 22/3/2021, Quyết định số 422/QĐ-TTg ngày 04/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt danh mục dịch vụ công trực tuyến tích hợp, cung cấp trên Cổng DVCQG và khắc phục tồn tại nêu trên cần đề nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 theo hướng “Cơ quan thu án phí, lệ phí Tòa án mở tài khoản tạm thu ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước cùng cấp/Ngân hàng để tổ chức thu tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí tòa án”.
b) Quan điểm thứ hai:
Theo quy định tại khoản 1 Điều 19 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 quy định về Chế độ thu, nộp, quản lý tiền tạm ứng án phí thì: “Toàn bộ án phí, lệ phí Tòa án thu được phải nộp đầy đủ, kịp thời vào ngân sách nhà nước”. Như vậy, quy định việc phải nộp kịp thời vào ngân sách của Nhà nước chỉ áp dụng cho khoản án phí và lệ phí, không áp dụng cho khoản tạm ứng án phí và tạm ứng lệ phí.
Theo Khoản 3, Khoản 4 Điều 19 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 thì “Cơ quan thu án phí, lệ phí Tòa án mở tài khoản tạm thu ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước cùng cấp để tổ chức thu tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án” và “Định kỳ hàng tháng, chậm nhất đến ngày 05 của tháng sau, cơ quan thu tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án phải nộp 100% tiền tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án thu được vào tài khoản tạm thu ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước”. Như vậy, Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 không quy định các khoản thu tạm ứng án phí, tạm ứng lệ phí Tòa án của đương sự thì cơ quan THADS thu được phải kê khai, nộp ngay vào Kho bạc nhà nước và khi Kho bạc nhà nước nhận được tiền thì Cơ quan THADS mới cấp Biên lai thu tạm ứng cho đương sự. Việc quản lý tiền, thực hiện hạch toán, kế toán trên sổ sách tại đơn vị theo nghiệp vụ kế toán được quy định tại Thông tư 78/2020/TT-BTC ngày 14/8/2020 của Bộ Tài chính và định kỳ đến ngày 05 của tháng sau kế tiếp thì khi đó cơ quan THADS mới phải thực hiện các thủ tục để nộp 100% các khoản thu tạm ứng trong tháng cho Kho bạc nhà nước.
Theo quy trình hiện nay thì đương sự phải nộp tiền trên Cổng dịch vụ công thông qua đơn vị thanh toán/ngân hàng để số tiền đó đến được tài khoản của cơ quan THADS mở tại Kho bạc Nhà nước, sau 05-07 ngày hoặc thậm chí 02-04 tuần, cơ quan THADS mới nhận được lệnh chuyển có của Kho bạc nhà nước báo tiền về tài khoản, căn cứ thời điểm trên lệnh báo có, cơ quan THADS viết biên lai theo phương thức truyền thống và gửi sang Tòa án. Vụ Nghiệp vụ 3 nhận thấy theo quy trình này sẽ gây khó khăn, phiền hà cho người dân, phát sinh thêm công việc cho các cơ quan THADS địa phương và không đáp ứng được yêu cầu của chuyển đổi số.
3. Ý kiến đề xuất
Để thực hiện theo đúng tinh thần chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ, Lãnh đạo Tổng cục, đáp ứng được yêu cầu của chuyển đổi số, tránh gây phiền hà cho người dân và phát sinh thêm công việc cho cơ quan THADS, đơn vị chuyên môn đã đề xuất lãnh đạo Tổng cục xây dựng lại quy trình thu tiền tạm ứng án phí trên Cổng DVCQG có thể thực hiện theo hướng sau:
- Cơ quan THADS mở tài khoản tạm thu án phí tại ngân hàng đã thực hiện thanh toán song phương trên Cổng DVCQG để thu tiền tạm ứng án phí và tận dụng các dịch vụ của ngân hàng liên quan đến việc thông tin kết quả thu tiền cho cơ quan THADS, các cơ quan có liên quan ngay khi đương sự nộp tiền thành công trên Cổng DVCQG.
Để đảm bảo an toàn cho khoản tiền đương sự nộp, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và phù hợp với định hướng của Tổng cục, đề nghị lựa chọn Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn để mở tài khoản.
- Sau khi mở tài khoản tại ngân hàng, đương sự nhận được thông báo nộp tạm ứng án phí của Toà án, sẽ lên Cổng DVCQG nộp tiền thẳng vào tài khoản của cơ quan THADS mở tại ngân hàng. Ngân hàng xuất biên lai thu tiền (đã được tích hợp theo mẫu biên lai ban hành tại Thông tư 04/2023/TT-BTP ngày 14/8/2023) gửi đến đương sự, cơ quan THADS, Toà án, đồng thời thông báo ngay kết quả cho cơ quan THADS bằng tin nhắn SMS, thư điện tử…. Định kỳ, cơ quan THADS phối hợp ngân hàng chuyển tiền vào tài khoản mở tại Kho bạc nhà nước, nhưng phải đảm bảo trước ngày 05 của tháng kế tiếp để đảm bảo thực hiện đúng quy định của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.