Nhiều nội dung được phân tích, đánh giá, đưa ra định hướng hoàn thiện pháp luật trong Kỷ nguyên mới, như: Chế định tài sản trong pháp luật dân sự Việt Nam. Quyền hưởng dụng và quyền bề mặt được thực hiện  trong xu thế phát triển xã hội dân sự ở Việt Nam. Trái quyền trong pháp luật dân sự Việt Nam. Chế định hợp đồng trong pháp luật dân sự Việt Nam. Chế định thừa kế tại Việt Nam. Di sản dùng vào việc thờ cúng trong kỷ nguyên số. Chế định bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong pháp luật dân sự Việt Nam. Pháp luật về chữ ký điện tử và định hướng hoàn thiện. Pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam. Pháp luật sở hữu trí tuệ Việt Nam. Pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam. Bảo đảm quyền tranh tụng của đương sự trong tố tụng dân sự. Pháp luật về sự tham gia của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng dân sự. Giải quyết tranh chấp dân sự điện tử bằng phiên tòa trực tuyến trong bối cảnh Kỷ nguyên mới.
Tiến sỹ Lê Anh Tuấn, nguyên Vụ trưởng Vụ Giải quyết khiếu nại, tố cáo - Tổng cục THADS cho rằng định hướng hoàn thiện pháp luật THADS, góp phần đáp ứng mục tiêu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là yêu cầu cấp thiết. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới đề ra nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế tổ chức thực hiện pháp luật nghiêm minh, hiệu quả, bảo đảm yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững. Định hướng hoàn thiện pháp luật THADS Việt Nam trong Kỷ nguyên mới chú trọng những nội dung sau đây:
1. Bảo đảm hành lang pháp lý đầy đủ để thực hiện tốt nhất quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong THADS
Quyền con người là những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận, bảo vệ trong pháp luật. Quyền công dân là những lợi ích pháp lý được Nhà nước thừa nhận và bảo vệ cho những người có quốc tịch của nước mình. Pháp luật THADS trong Kỷ nguyên mới phải hướng đến mục tiêu bảo đảm được quyền con người, quyền công dân trong công tác THADS, theo đó phải có những quy định khả thi trong quá trình thi hành án, quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được tôn trọng và được pháp luật bảo vệ; những người có nghĩa vụ phải thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ trong THADS. Nhà nước khuyến khích tự nguyện thi hành án, ghi nhận và bảo đảm quyền thỏa thuận về thi hành án; bảo đảm quyền tiếp cận thông tin để tham gia vào quá trình thi hành án; tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người được đề cao; quyền lợi của người mẹ và trẻ em trong THADS được Nhà nước bảo hộ. Người được THADS có quyền và nghĩa vụ chủ động xác minh, chứng minh điều kiện thi hành án, đề nghị áp dụng các biện pháp bảo đảm THADS; cơ quan THADS có trách nhiệm hỗ trợ các đối tượng chính sách trong xác minh điều kiện thi hành án.
Đề cao vai trò, tăng cường trách nhiệm và nghĩa vụ trong THADS, tuân thủ triệt để nguyên tắc hiến định quy định tại Điều 106 Hiến pháp 2013 là bản án, quyết định của TAND có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng; cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành và đúng với bản chất tư pháp của hoạt động THADS. Quy định bổ sung nghĩa vụ và chuyển một số quyền theo quy định của pháp luật hiện hành thành nghĩa vụ trong THADS. Thực hiện thông báo về THADS là trách nhiệm của người tổ chức thi hành án và nhận thông báo phải là nghĩa vụ của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; họ có nghĩa vụ nhận các quyết định, văn bản, thông báo về thi hành án theo quy định của pháp luật THADS. Đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có nghĩa vụ thực hiện các quyết định, yêu cầu của người tổ chức thi hành án trong thi hành án; cung cấp thông tin định danh cá nhân, thông báo cho cơ quan, tổ chức thi hành án khi có thay đổi về địa chỉ, nơi cư trú; chịu chi phí, lệ phí thi hành án, bồi thường thiệt hại và các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật THADS và pháp luật khác có liên quan. Người phải thi hành án phải chịu trách nhiệm thi hành đối với toàn bộ tài sản của mình.
2. Tạo điều kiện kiến tạo, linh hoạt, thuận lợi trong áp dụng và thực hiện pháp luật THADS
Các quy định pháp luật THADS phải cụ thể, chặt chẽ nhưng không khó khăn trong quá trình thực hiện, có “không gian mở”, tạo điều kiện kiến tạo, linh hoạt trong áp dụng và thực hiện pháp luật, hướng đến lấy kết quả THA là thước đo hiệu quả, hiệu lực, hiệu năng của công tác THADS. Thủ tục THADS ở từng giai đoạn, từng công việc có sự gắn kết trong toàn bộ quá trình THADS, trong từng trường hợp có thể không nhất thiết phải thực hiện tất cả các thủ tục nhưng vẫn đạt được kết quả thi hành xong vụ việc thi hành án. Thủ tục THADS quy định bắt đầu ngay sau khi bản án, quyết định được ban hành; tiếp nhận yêu cầu thi hành án hoặc nhận bản án, quyết định; ra quyết định thi hành án; thông báo, xác minh điều kiện thi hành án; áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế THADS; giao nhận quyền lợi, tài sản, thanh toán tiền thi hành án và đến kết thúc việc thi hành án. Thủ tục THADS gắn kết với thủ tục xét xử của Tòa án, không “cắt khúc” giữa quá trình tố tụng đưa ra bản án, quyết định của Tòa án với quá trình thi hành án. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về quyền, nghĩa vụ thi hành án và cần xác định, phân chia, giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản thi hành án thì Tòa án phải xem xét, giải quyết giải quyết ngay. Thủ tục thông báo về THADS cần đa dạng, đa chiều, không rườm rà, không bắt buộc nếu đương sự, người có quyền, nghĩa vụ liên quan đã biết hoặc phải biết tiến trình và kết quả tất yếu của việc thi hành án. Thủ tục xác minh điều kiện thi hành án quy định rõ ràng trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân quản lý, nắm bắt thông tin về địa chỉ, thu nhập, tài sản và các điều kiện khác của việc thi hành án phải cung cấp thông tin, tài liệu, chia sẻ dữ liệu cho người tổ chức thi hành án.
3. Huy động, phát triển các nguồn lực xã hội vào công tác THADS
Nhiều nguồn lực xã hội tham gia vào công tác THADS, tuy nhiên chú trọng đến nguồn nhân lực và nguồn lực tài chính là 02 nguồn lực cực kỳ quan trọng. Thể chế hoá chủ trương của Đảng về tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, các công chức THADS thuộc biên chế Nhà nước giảm nhiều, Hệ thống tổ chức THADS công thuộc Nhà nước tinh gọn thì việc đẩy mạnh xã hội hóa công tác THADS là tất yếu. Do đó, huy động, phát triển nguồn nhân lực từ các tổ chức, cá nhân ngoài Nhà nước tham gia hoặc trực tiếp tổ chức THADS chia sẻ được công việc THADS, giảm gánh nặng biên chế, bộ máy THADS. Quy định Thừa phát lại trực tiếp tổ chức việc thi hành án theo cơ chế Nhà nước trao quyền lực cho Thừa phát lại cưỡng chế thi hành án với đầy đủ quyền năng như Chấp hành viên. Thừa phát lại bảo đảm kinh phí hoạt động từ nguồn thu từ hợp đồng dịch vụ với đương sự trong việc THADS. Văn phòng Thừa phát lại do Thừa phát lại thành lập theo loại hình doanh nghiệp đặc biệt, có Trưởng và các Phó trưởng Văn phòng, Thừa phát lịa và các chức danh nghề nghiệp khác, tự chủ tài chính.
Cơ quan THADS tổ chức thi hành các việc thi hành án thuộc loại chủ động ra quyết định thi hành án để bảo đảm lợi ích của Nhà nước, các việc thi hành án theo yêu cầu của người yếu thế và trường hợp Thừa phát lại không thể thực hiện được việc thi hành án. Ở trung ương, cơ quan quản lý THADS là Cục Quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp giúp Chính phủ quản lý thống nhất về công tác THADS trong phạm vi cả nước. Cục Quản lý THADS có Cục trưởng và các Phó cục trưởng, có các phòng chuyên môn, như: Văn phòng, Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Tài chính, Phòng Nghiệp vụ, Phòng quản lý thi hành án hành chính và Thừa phát lại, Phòng giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tại địa phương, thiết lập mô hình cơ quan THADS một cấp là THADS cấp tỉnh trực thuộc Cục Quản lý THADS. THADS cấp tỉnh có Trưởng THADS và các Phó trưởng THADS. THADS cấp tỉnh có các phòng chuyên môn và các Đội THADS, như: Văn phòng, Phòng Tổ chức cán bộ, Phòng Kế toán - Tài chính, Phòng Nghiệp vụ, Phòng giải quyết khiếu nại, tố cáo. Phòng có Trưởng phòng và các Phó trưởng phòng. Đội THADS bố trí theo khu vực tương đương với Tòa án. Đội THADS có Đội trưởng và các Đội phó Đội THADS. Nguyên lý chung quản lý, hoạt động là Cục quản lý, Phòng tham mưu, Đội trực tiếp tổ chức thi hành án.
Đối với huy động, phát triển nguồn lực tài chính vào công tác THADS, quy định người phải thi hành án, người được thi hành án, người có quyền, nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án chịu trách nhiệm cao hơn về quyền lợi của mình, với các chi phí được tăng cường, như: phí thi hành án, chi phí thi hành án, xét miên giảm thi hành án đối với khoản phải thi hành án, kể cả khoản thi hành án theo yêu cầu. Người phải thi hành án phải lao động bắt buộc để thi hành án. Các cơ quan, tổ chức, đơn vị cá nhân không thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ trong thi hành án thì phải chịu trách nhiệm thanh toán đối với các chi phí phát sinh.
4. Áp dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học, công nghệ, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong THADS
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, vì thế phải áp dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học, công nghệ, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong THADS. Theo đó, đặc biệt chú trọng giải pháp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong THADS để giảm tải áp lực, tăng hiệu xuất giải quyết công việc như:sử dụng biên lai điện tử; thu, trả các khoản tiền THA không dùng tiền mặt. Các quyết định về THADS phải ký số, cần thì in ra, không dùng dấu mộc như hiện nay. Các biên bản làm việc không cần phải đóng dấu cơ quan THADS. Đơn giản hoá thủ tục thông báo thi hành án và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử trong việc thực hiện thủ tục thông báo về THADS.
Xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử đầy đủ về THADS. Kết nối liên thông, chia sẻ dữ liệu liên quan đến việc thi hành án từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; giữa cơ quan THADS, Thừa phát lại với TAND, các cơ qaun quản lý thông tin cư trú, tài sản của người phải thi hành án và nghĩa vụ cung cấp thông tin, chia sẻ dữ liệu điện tử liên quan đến việc thi hành án của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan cho cơ quan, người tổ chức THADS. Bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất để đổi mới quản trị hệ thống THADS hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, thực hiện hành chính điện tử và chuyển đổi số hoạt động THADS.
5. Hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, kiểm sát hoạt động THADS
 Cơ chế giải quyết khiếu nại về THADS bảo đảm công khai, minh bạch kết quả giải quyết khiếu nại; quy định rõ trách nhiệm phối hợp, cung cấp thông tin, tài liệu của các cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc giải quyết khiếu nại và có chế tài xử lý đối với những cá nhân, cơ quan, tổ chức thực hiện không kịp thời hoặc không thực hiện việc cung cấp thông tin, tài liệu theo quy định. Định hướng quy định rõ về khiếu nại, tố cáo về THADS là khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp. Với nguyên tắc nghiêm chỉnh chấp hành bản án, quyết định của Tòa án và yêu cầu nhanh chóng của việc thi hành án, hạn chế lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để chây ỳ, kéo dài việc thi hành án thì quy định quyền, nghĩa vụ trong khiếu nại, tố cáo về THADS theo hướng đề cao nghĩa vụ chấp hành án, hạn chế các quyết định, đặc biệt là hành vi bị khiếu nại, tố cáo về THADS.
Kiểm sát hoạt động THADS bảo đảm nâng cao vai trò và trách nhiệm kiểm sát đối với hoạt động THADS. Vai trò của VKSND các cấp trong kiểm sát đối với hoạt động THADS, tập trung ở những khâu trong THADS liên quan đến quyền cơ bản của công dân, dễ sai sót, sai phạm khó khắc phục. Xác định trách nhiệm bồi thường của VKSND trong trường hợp đại diện của VKSND thực hiện không đúng pháp luật, gây thiệt hại cho đương sự trong quá trình kiểm sát THADS. Tăng cường sự phối hợp của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan trong THADS.
Tiếp tục thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005, Kết luận số 92-KL/TW ngày 12/03/2014 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện cải cách tư pháp, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và các Nghị quyết, văn bản về sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị thì việc hoàn thiện pháp luật THADS phải được thực hiện. Những định hướng bảo đảm hành lang pháp lý đầy đủ để thực hiện tốt nhất quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong THADS; tạo điều kiện kiến tạo, linh hoạt, thuận lợi trong áp dụng và thực hiện pháp luật THADS; huy động, phát triển các nguồn lực xã hội; áp dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học, công nghệ, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong THADS; hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, kiểm sát hoạt động THADS và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong THADS./.