Trong thực tế hầu hết các cơ quan Thi hành án dân sự đã triển khai thực hiện tốt các chỉ tiêu: “Ra quyết định đúng thời hạn đối với 100% bản án, quyết định về dân sự theo đúng quy định pháp luật”, “Bảo đảm chính xác, đúng pháp luật trong việc xác minh, phân loại việc, tiền có điều kiện, chưa có điều kiện giải quyết” và “Cơ bản khắc phục tình trạng vi phạm pháp luật trong hoạt động thi hành án”. Tuy nhiên việc thực hiện các chỉ tiêu còn lại do Bộ Tư pháp, Tổng cục Thi hành án dân sự giao tại cơ sở vẫn còn gặp không ít khó khăn, cụ thể:

Nhiều vụ việc “Có điều kiện giải quyết” nhưng vẫn chưa thi hành dứt điểm

Năm 2014, để thực hiện đạt các chỉ tiêu được giao, cơ quan Thi hành án dân sự phải giải quyết xong 94% số việc có điều kiện thi hành và 84% số tiền có điều kiện thi hành.

Theo quy định, việc có điều kiện giải quyết là việc mà người phải thi hành án có tài sản hoặc có đủ điều kiện để thực hiện nghĩa vụ về hành vi theo nội dung bản án, quyết định hoặc có căn cứ để áp dụng các biện pháp đình chỉ, trả đơn, miễn, giảm hoặc ủy thác thi hành án. Khó khăn đầu tiên là người phải thi hành án có tài sản để đảm bảo cho việc thi hành án đã được kê biên, thẩm định giá, nhưng khi tổ chức bán đấu giá dù đã giảm giá nhiều lần vẫn không có người mua. Trong bối cảnh tình hình kinh tế chưa có chuyển biến mạnh, thị trường bất động sản kém sôi động, môi trường kinh doanh khó khăn như hiện nay, thì những trường hợp như vậy khá phổ biến làm ảnh hưởng không nhỏ đến giải quyết các vụ việc, đã có rất nhiều trường hợp tài sản kê biên, giảm giá liên tục đến lần thứ 7 thứ 8 vẫn không có tổ chức, cá nhân nào đăng ký tham gia đấu giá, chính vì vậy đã làm cho vụ việc kéo dài, tồn đọng từ năm này sang năm khác, gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến chỉ tiêu thi hành án dân sự, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của chấp hành viên nói riêng và của đơn vị nói chung.

Rất nhiều vụ việc án cấp dưỡng nuôi con đương sự nhất quyết làm đơn yêu cầu thi hành đến khi đủ 18 tuổi theo đúng nội dung của bản án, trong khi cơ quan Thi hành án tính đến tháng cuối cùng của năm đã thi hành xong hoàn toàn số tiền mà người phải thi hành án phải nộp. Như vậy theo quy định thì cơ quan Thi hành án chỉ được tính xong hoàn toàn số liệu về tiền mà không được tính xong hoàn toàn số liệu về việc đối với vụ việc đó. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ tiêu giảm án chuyển kỳ sau của đơn vị.

Một lý do nữa là thời gian để thực hiện các trình tự thủ tục của một số vụ việc đòi hỏi phải mất nhiều thời gian, như: Các vụ việc liên quan đến đất đai, nhà cửa (chia phần thừa kế, đòi lại nhà cho ở nhờ,...); vụ việc đương sự cố tình chây ỳ bằng cách khiếu nại kéo dài,... Trong khi đó để thực hiện đạt chỉ tiêu giải quyết xong đối với việc có điều kiện giải quyết, thời gian cho phép chỉ là không quá một năm.

Một số lượng lớn các vụ việc thụ lý từ ngày 15/9 (tức là trước 15 ngày để tổng kết năm công tác) số việc đó cơ quan Thi hành án chưa thể phân loại được là án có điều kiện hay chưa có điều kiện thi hành (bởi lẽ đương sự vẫn đang trong thời gian tự nguyện thi hành án theo quy định).

Giảm việc chuyển kỳ sau, một chỉ tiêu khó thực hiện

Chỉ tiêu giảm việc chuyển kỳ sau được xem là công cụ quản lý vĩ mô của cơ quan Thi hành án dân sự, với mục đích chính là đưa các bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật được thi hành xong trên thực tế, góp phần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Theo tính toán số học, nếu luôn thực hiện đạt chỉ tiêu này thì ở tại một thời điểm nào đó tổng số vụ việc phải giải quyết bằng không, tuy vậy trên thực tế để thực hiện được điều này gần như là không thể.

Trở lại với quy định hiện hành, việc chưa có điều kiện giải quyết là việc mà người phải thi hành án chưa có tiền, tài sản, thu nhập và các điều kiện khác để thi hành án hoặc có tài sản, nhưng tài sản có giá trị quá nhỏ, không đủ chi phí cưỡng chế thi hành án, tài sản thuộc diện không được kê biên hoặc theo quy định của pháp luật, cơ quan Thi hành án dân sự phải ra quyết định hoãn, tạm đình chỉ việc thi hành án. Hay nói cách khác, việc chưa có điều kiện giải quyết là việc không giải quyết được trong kỳ báo cáo. Từ đó chúng ta thấy rõ ràng rằng, nếu số việc chưa có điều kiện giải quyết của kỳ báo cáo lớn hơn số việc năm trước chuyển sang thì cơ quan Thi hành án dân sự không thể thực hiện đạt chỉ tiêu giảm việc chuyển kỳ sau.

Trên thực tế ở một số cơ quan Thi hành án dân sự có số việc năm trước chuyển sang từ 10 đến 20 việc, mà 10 đến 20 việc này là không có điều kiện thì khẳng định là chỉ giảm được số việc này thông qua việc lập hồ sơ xét miễn, giảm. Nhưng số việc này phải chờ 2-3 năm sau, thậm trí 5 năm sau mới đủ thời gian để lập hồ sơ xét miễn giảm, như vậy nếu giải quyết xong 100% số việc thụ lý mới trong năm thì chỉ tiêu giảm án chuyển kỳ sau vẫn không đạt được.

Trên đây là một số khó khăn nhất định trong thực tế của công tác Thi hành án dân sự, đề nghị Tổng cục Thi hành án dân sự trong thời gian tới có hướng dẫn chỉ đạo để công tác thi hành án dân sự sẽ ngày một đạt hiệu quả cao hơn, qua đó đáp ứng được sự kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và toàn thể nhân dân cả nước.

Vũ Ngọc Dũng

Chi cục THADS huyện Yên Bình – tỉnh Yên Bái