Nghiên cứu xây dựng Quy định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc xử lý Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án có hành vi VPPL trong khi thực hiện nhiệm vụ nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về THADS
07:00 07/03/2025
Ngày 15/11/2024, Chính phủ ban hành Nghị định số 152/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị định số 33/2020/NĐ-CP ngày 17/3/2020 của Chính phủ (sau đây gọi tắt là Nghị định số 152/2024/NĐ-CP), theo đó tại Điều 4 Nghị định quy định: Bộ trưởng Bộ Tư pháp tổ chức thi hành Nghị định này; quy định về việc xử lý Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án có hành vi vi phạm pháp luật trong khi thực hiện nhiệm vụ nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về thi hành án dân sự.
Qua nghiên cứu, từ năm 2017 hệ thống Tòa án đã ban hành Quyết định số 120/QĐ-TANDTC ngày 19/6/2017 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định việc xử lý trách nhiệm người giữ chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân có hành vi vi phạm do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật. Đối với hệ thống THADS, hiện nay có hay không cần quy định như trên. Sau đây là một số nghiên cứu, định hướng thực hiện:
1. Cơ sở thực hiện
1.1. Cơ sở chính trị
- Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.
- Quy định số 101-QĐ/TW ngày 07/6/2012 của Ban Bí thư về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp; Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương.
- Quy định số 132/QĐ-TW ngày 27/10/2023 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
- Chỉ thị số 26/CT-TTg ngày 05/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong các cơ quan hành chính nhà nước các cấp.
- Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 22/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc.
- Chỉ thị số 01/CT-BTP ngày 11/02/2014 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc tăng cường phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong THADS.
1.2. Cơ sở pháp lý
- Luật Thi hành án dân sự năm 2008; đã sửa đổi, bổ sung ngày 25 tháng 11 năm 2014; ngày 08 tháng 6 năm 2018; ngày 13 tháng 11 năm 2020 và ngày 11 tháng 01 năm 2022
- Nghị định số 152/2024/NĐ-CP ngày 15/11/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015.
1.3. Cơ sở thực tiễn
Theo thống kê hàng năm, số công chức thuộc hệ thống THADS vi phạm chuyên môn, nghiệp vụ, phòng chống tiêu cực, tham nhũng dẫn đến kỷ luật ngày càng có xu hướng tăng lên, trong đó có những trường hợp đã bị khởi tố hình sự.
Trong những năm qua, mặc dù Tổng cục THADS đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp quyết liệt nhằm ngăn ngừa, phòng chống vi phạm trong các cơ quan THADS, nhưng vi phạm về chuyên môn nghiệp vụ không có dấu hiệu giảm, vi phạm liên quan đến công tác quản lý, chỉ đạo điều hành; đặc biệt là các vi phạm liên quan đến tài chính - kế toán, vi phạm liên quan đến công tác phòng, chống tham nhũng hành vi tham ô, tham nhũng chưa được khắc phục triệt để, thậm chí, một số nơi có dấu hiệu gia tăng, ngày càng phức tạp, nhức nhối, ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của cơ quan THADS.
Ngoài những vi phạm chuyên môn, nghiệp vụ dẫn đến ký luật như trên, thực tiễn còn nhiều vi phạm nhưng theo quy định chưa đến mức kỷ luật, công chức đã phải kiểm điểm rút kinh nghiệm hoặc hạn chế trong xét thi đua, khen thưởng, xếp loại công chức....Tuy nhiên chưa có văn bản nào của hệ thống THADS quy định, xác định những hành vi vi phạm nào chưa đến mức kỷ luật nhưng cần phải có chế tài khác xử lý để bảo đảm tính răn đe, ngăn chặn. Do đó đây là vấn đề cần nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của Đảng, Nhà nước hiện nay về phòng chống tiêu cực, tham nhũng.
Để khắc phục, hạn chế tình trạng vi phạm trên, nhiều biện pháp, giải pháp đã được đặt ra trong thời gian qua như hoàn thiện hệ thống pháp luật về THADS, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra; tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu...Tuy nhiên, để có giải pháp triệt để, việc xây dựng cơ chế pháp lý điều chỉnh riêng đối với công chức chuyên ngành THADS là cần thiết.
2. Mục đích
- Nâng cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động thi hành án dân sự.
- Tăng cường hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án dân sự, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
3. Định hướng xây dựng
- Việc xây dựng văn bản có thể được thể hiện dưới hình thức văn bản cá biệt của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hoặc Thông tư.
- Nội dung cơ bản: dự kiến gồm 03 phần chính (những quy định chung; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm; điều khoản thi hành)
- Những quy định chung gồm phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc xử lý, hình thức, hậu quả, thẩm quyền..., cụ thể:
+ Phạm vi điều chỉnh: điều chỉnh việc áp dụng nguyên tắc, hình thức, hậu quả, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hạn xử lý trách nhiệm công chức nghiệp vụ chuyên ngành thi hành án dân sự có hành vi vi phạm do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật (không điều chỉnh đối với công chức trong quân đội).
+ Hình thức xử lý trách nhiệm: Kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị; Tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao; Bố trí làm công việc khác;
+ Hậu quả của việc xử lý trách nhiệm: (1) không được xem xét, đề nghị người có thẩm quyền khen tặng danh hiệu thi đua từ “Lao động tiên tiến” trở lên khi kết thúc năm công tác; ngoài việc chịu hậu quả quy định tại điểm (1), tùy vào tính chất, mức độ vi phạm phải chịu các hậu quả khác như: Không được xem xét quy hoạch chức vụ lãnh đạo, quản lý; không được xem xét cử đi đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận chính trị hoặc các hình thức đào tạo khác ở trong nước và nước ngoài; không được xem xét đề nghị bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý; không được tham gia kỳ thi tuyển chấp hành viên sơ cấp, thi nâng ngạch trong thời gian bị xử lý trách nhiệm.
+ Xác định lỗi, tính chất, mức độ hậu quả hành vi vi phạm của công chức chuyên ngành thi hành án dân sự: Các hành vi vi phạm được phân loại dựa trên mức độ nghiêm trọng và tính chất của vi phạm.
+ Tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm: gồm Tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với chấp hành viên; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với thẩm tra viên; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với thư ký thi hành án
+ Quy trình xử lý vi phạm
Phát hiện và báo cáo vi phạm: Khi phát hiện hành vi vi phạm, người quản lý trực tiếp hoặc đồng nghiệp có trách nhiệm báo cáo lên cấp trên có thẩm quyền.
Xác minh và đánh giá: Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác minh, thu thập thông tin liên quan để đánh giá mức độ vi phạm.
Áp dụng biện pháp xử lý: Dựa trên kết quả xác minh, cơ quan có thẩm quyền quyết định hình thức xử lý phù hợp, đảm bảo tính răn đe và giáo dục./.
Qua nghiên cứu, từ năm 2017 hệ thống Tòa án đã ban hành Quyết định số 120/QĐ-TANDTC ngày 19/6/2017 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định việc xử lý trách nhiệm người giữ chức danh tư pháp trong Tòa án nhân dân có hành vi vi phạm do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật. Đối với hệ thống THADS, hiện nay có hay không cần quy định như trên. Sau đây là một số nghiên cứu, định hướng thực hiện:
1. Cơ sở thực hiện
1.1. Cơ sở chính trị
- Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI, XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ.
- Quy định số 101-QĐ/TW ngày 07/6/2012 của Ban Bí thư về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp; Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng quy định trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương.
- Quy định số 132/QĐ-TW ngày 27/10/2023 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
- Chỉ thị số 26/CT-TTg ngày 05/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong các cơ quan hành chính nhà nước các cấp.
- Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 22/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường xử lý, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp trong giải quyết công việc.
- Chỉ thị số 01/CT-BTP ngày 11/02/2014 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc tăng cường phòng, chống tiêu cực, tham nhũng trong THADS.
1.2. Cơ sở pháp lý
- Luật Thi hành án dân sự năm 2008; đã sửa đổi, bổ sung ngày 25 tháng 11 năm 2014; ngày 08 tháng 6 năm 2018; ngày 13 tháng 11 năm 2020 và ngày 11 tháng 01 năm 2022
- Nghị định số 152/2024/NĐ-CP ngày 15/11/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày 18/7/2015.
1.3. Cơ sở thực tiễn
Theo thống kê hàng năm, số công chức thuộc hệ thống THADS vi phạm chuyên môn, nghiệp vụ, phòng chống tiêu cực, tham nhũng dẫn đến kỷ luật ngày càng có xu hướng tăng lên, trong đó có những trường hợp đã bị khởi tố hình sự.
Trong những năm qua, mặc dù Tổng cục THADS đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp quyết liệt nhằm ngăn ngừa, phòng chống vi phạm trong các cơ quan THADS, nhưng vi phạm về chuyên môn nghiệp vụ không có dấu hiệu giảm, vi phạm liên quan đến công tác quản lý, chỉ đạo điều hành; đặc biệt là các vi phạm liên quan đến tài chính - kế toán, vi phạm liên quan đến công tác phòng, chống tham nhũng hành vi tham ô, tham nhũng chưa được khắc phục triệt để, thậm chí, một số nơi có dấu hiệu gia tăng, ngày càng phức tạp, nhức nhối, ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của cơ quan THADS.
Ngoài những vi phạm chuyên môn, nghiệp vụ dẫn đến ký luật như trên, thực tiễn còn nhiều vi phạm nhưng theo quy định chưa đến mức kỷ luật, công chức đã phải kiểm điểm rút kinh nghiệm hoặc hạn chế trong xét thi đua, khen thưởng, xếp loại công chức....Tuy nhiên chưa có văn bản nào của hệ thống THADS quy định, xác định những hành vi vi phạm nào chưa đến mức kỷ luật nhưng cần phải có chế tài khác xử lý để bảo đảm tính răn đe, ngăn chặn. Do đó đây là vấn đề cần nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của Đảng, Nhà nước hiện nay về phòng chống tiêu cực, tham nhũng.
Để khắc phục, hạn chế tình trạng vi phạm trên, nhiều biện pháp, giải pháp đã được đặt ra trong thời gian qua như hoàn thiện hệ thống pháp luật về THADS, tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra; tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu...Tuy nhiên, để có giải pháp triệt để, việc xây dựng cơ chế pháp lý điều chỉnh riêng đối với công chức chuyên ngành THADS là cần thiết.
2. Mục đích
- Nâng cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động thi hành án dân sự.
- Tăng cường hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án dân sự, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật.
3. Định hướng xây dựng
- Việc xây dựng văn bản có thể được thể hiện dưới hình thức văn bản cá biệt của Bộ trưởng Bộ Tư pháp hoặc Thông tư.
- Nội dung cơ bản: dự kiến gồm 03 phần chính (những quy định chung; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm; điều khoản thi hành)
- Những quy định chung gồm phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc xử lý, hình thức, hậu quả, thẩm quyền..., cụ thể:
+ Phạm vi điều chỉnh: điều chỉnh việc áp dụng nguyên tắc, hình thức, hậu quả, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hạn xử lý trách nhiệm công chức nghiệp vụ chuyên ngành thi hành án dân sự có hành vi vi phạm do thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật (không điều chỉnh đối với công chức trong quân đội).
+ Hình thức xử lý trách nhiệm: Kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị; Tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao; Bố trí làm công việc khác;
+ Hậu quả của việc xử lý trách nhiệm: (1) không được xem xét, đề nghị người có thẩm quyền khen tặng danh hiệu thi đua từ “Lao động tiên tiến” trở lên khi kết thúc năm công tác; ngoài việc chịu hậu quả quy định tại điểm (1), tùy vào tính chất, mức độ vi phạm phải chịu các hậu quả khác như: Không được xem xét quy hoạch chức vụ lãnh đạo, quản lý; không được xem xét cử đi đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận chính trị hoặc các hình thức đào tạo khác ở trong nước và nước ngoài; không được xem xét đề nghị bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý; không được tham gia kỳ thi tuyển chấp hành viên sơ cấp, thi nâng ngạch trong thời gian bị xử lý trách nhiệm.
+ Xác định lỗi, tính chất, mức độ hậu quả hành vi vi phạm của công chức chuyên ngành thi hành án dân sự: Các hành vi vi phạm được phân loại dựa trên mức độ nghiêm trọng và tính chất của vi phạm.
+ Tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm: gồm Tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với chấp hành viên; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với thẩm tra viên; tiêu chí xác định xử lý trách nhiệm đối với thư ký thi hành án
+ Quy trình xử lý vi phạm
Phát hiện và báo cáo vi phạm: Khi phát hiện hành vi vi phạm, người quản lý trực tiếp hoặc đồng nghiệp có trách nhiệm báo cáo lên cấp trên có thẩm quyền.
Xác minh và đánh giá: Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác minh, thu thập thông tin liên quan để đánh giá mức độ vi phạm.
Áp dụng biện pháp xử lý: Dựa trên kết quả xác minh, cơ quan có thẩm quyền quyết định hình thức xử lý phù hợp, đảm bảo tính răn đe và giáo dục./.
Địa chỉ: 60 Trần Phú, Ba Đình, Hà Nội.
Điện thoại: 02432 444 269 - fax: 02432 444 214.
Email: banbientapthads@moj.gov.vn