Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lĩnh vực an sinh xã hội tại Việt Nam với việc triển khai Luật Bảo hiểm xã hội mới thay thế Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025). Những thay đổi này nhằm mở rộng phạm vi bao phủ, tăng cường quyền lợi cho người tham gia và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, cung cấp dịch vụ.
I. Những điểm mới về bảo hiểm xã hội

1. Giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để hưởng lương hưu
Từ ngày 01/01/2025, người lao động đủ tuổi nghỉ hưu chỉ cần có thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) từ đủ 15 năm trở lên (thay vì 20 năm như trước) để được hưởng lương hưu hằng tháng. Điều này tạo điều kiện cho những người tham gia muộn hoặc không liên tục có cơ hội tích lũy đủ thời gian để hưởng lương hưu, thay vì nhận BHXH một lần.
2. Bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện
Người lao động tham gia BHXH tự nguyện (bao gồm cả lao động nữ và nam) khi sinh con, nếu đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh, sẽ được hưởng trợ cấp thai sản bằng 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra. Kinh phí trợ cấp này do ngân sách nhà nước đảm bảo.
3. Sửa đổi quy định về hưởng BHXH một lần
Theo quy định mới, người lao động có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025, sau 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện và chưa đủ 20 năm đóng BHXH, được rút BHXH một lần. Tuy nhiên, sau thời điểm này, người bắt đầu tham gia BHXH sẽ không được rút BHXH một lần theo điều kiện này.
4. Xây dựng hệ thống BHXH đa tầng
Luật Bảo hiểm xã hội mới ban hành xây dựng hệ thống BHXH đa tầng gồm: trợ cấp hưu trí xã hội, BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và bảo hiểm hưu trí bổ sung. Mục tiêu là hướng tới bao phủ toàn dân, đảm bảo quyền lợi cho mọi đối tượng, kể cả những người không có lương hưu.
5. Trợ cấp hưu trí xã hội cho người không có lương hưu
Từ ngày 01/7/2025, công dân Việt Nam từ đủ 75 tuổi trở lên, không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hàng tháng, sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, độ tuổi được hưởng trợ cấp giảm xuống từ đủ 70 tuổi.
II. Những điểm mới về bảo hiểm y tế

1. Mở rộng phạm vi hưởng bảo hiểm y tế
Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi mở rộng phạm vi hưởng bảo hiểm y tế (BHYT), bao gồm: khám chữa bệnh từ xa, y học gia đình, khám chữa bệnh tại nhà. Người tham gia BHYT được hưởng 100% chi phí khi khám chữa bệnh tại cơ sở y tế cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu trong một số trường hợp.
2. Xóa bỏ giới hạn về tuyến khám chữa bệnh
Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi quy định việc chuyển cơ sở khám chữa bệnh không phụ thuộc vào tuyến (xã, huyện, tỉnh, trung ương) như trước. Điều này giúp người bệnh thuận tiện hơn khi khám chữa bệnh.
3. Cấp thẻ BHYT điện tử
Ngày 26/3/2025, Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành Công văn số 168/BHXH-QLT về việc sử dụng phôi thẻ bảo hiểm y tế, theo đó để đảm bảo quyền lợi cho người tham gia BHYT trong thời gian tổ chức, sắp xếp các đơn vị đi vào hoạt động theo mô hình mới và thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, BHXH các khu vực và BHXH các tỉnh, thành phố tiếp tục sử dụng phôi thẻ BHYT cũ đến hết ngày 31/5/2025. Từ ngày 01/6/2025, đối với các trường hợp đề nghị cấp lại, cấp đổi thẻ BHYT, cán bộ BHXH sẽ trực tiếp hướng dẫn người tham gia cài đặt ứng dụng BHXH số (VssID), ứng dụng định danh điện tử (VneID) và hướng dẫn sử dụng hình ảnh thẻ BHYT trên ứng dụng VssID, VneID; căn cước công dân có gắn chip để đi khám, chữa bệnh thay cho thẻ BHYT bản giấy. Chỉ thực hiện cấp mới thẻ BHYT giấy đối với các trường hợp không thể cài đặt VssID, VneID và không có căn cước công dân có gắn chip.
Những chính sách mới về BHXH và BHYT từ năm 2025 thể hiện rõ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đến quyền lợi của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và toàn thể nhân dân. Việc giảm thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu, bổ sung chế độ thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện, xây dựng hệ thống BHXH đa tầng, mở rộng phạm vi hưởng BHYT, xóa bỏ giới hạn tuyến điều trị và cấp thẻ BHYT điện tử là những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội theo hướng hiện đại, bao trùm và bền vững.
Để những chính sách này phát huy hiệu quả trong thực tiễn, mỗi cơ quan, đơn vị cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để cán bộ, công chức, viên chức, người lao động dễ dàng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng các quyền lợi chính đáng. Cá nhân mỗi người khi hiểu rõ và chủ động tham gia sẽ góp phần xây dựng một nền an sinh xã hội vững chắc, nhân văn và không ai bị bỏ lại phía sau.