Đoàn công tác của Cục Quản lý thi hành án dân sự Bộ Tư pháp Việt Nam

Delhi, có tên gọi đầy đủ là lãnh thổ thủ đô quốc gia Delhi (National Capital Territory of Delhi), là lãnh thổ liên bang[1] có số dân đông nhất tại Ấn Độ, khoảng hơn 33 triệu người. Tại buổi làm việc với Tòa án cấp cao Delhi, ông Arun Bharadwaj, Tổng thư ký (Registrar General) Tòa án cấp cao Delhi đã giới thiệu với Đoàn công tác về hệ thống tòa án của Ấn Độ và trao đổi về một số nội dung liên quan đến công tác thi hành án dân sự tại Ấn Độ.

Hệ thống tòa án ở Ấn Độ có 3 cấp, gồm Tòa án tối cao, tòa án cấp cao và tòa án quận. Tòa án tối cao có thẩm quyền đầy đủ, gồm thẩm quyền xét xử sơ thẩm (đối với các vụ việc phát sinh tranh chấp giữa chính quyền trung ương và chính quyền bang, tranh chấp giữa các bang), xét xử phúc thẩm, thẩm quyền hướng dẫn áp dụng pháp luật và thẩm quyền giải quyết những vấn đề quan trọng vì lợi ích công cộng.
Tòa án cấp cao có thẩm quyền xét xử phúc thẩm trong phạm vi bang hoặc lãnh thổ liên bang nơi tòa án đặt trụ sở, trừ một số tòa án cấp cao có thẩm quyền vượt ra ngoại phạm vi bang hoặc lãnh thổ liên bang, chẳng hạn như Tòa án cấp cao Bombay (Mumbai) có phạm vi thẩm quyền ở Bang Mombai và thành phố thủ phủ của Bang Maharashtra. Ấn Độ có 25 Tòa án cấp cao và Tòa án cấp cao Delhi là một trong số đó.
Tòa án cấp quận là đơn vị trực thuộc của Tòa án cấp cao, có thẩm quyền xét xử sơ thẩm các vụ việc dân sự, hình sự và các vụ việc khác trong phạm vi địa bàn. Ngoài ra, hệ thống tòa án ở Ấn Độ còn có các Tòa án thương mại, ban phúc thẩm thương mại thuộc tòa án cấp cao được thành lập theo Luật Tòa án thương mại năm 2025 với quy trình tố tụng yêu cầu chặt chẽ hơn so với quy trình tố tụng đối với các vụ việc tranh chấp dân sự thông thường.
Ấn Độ theo hệ thống pháp luật Châu Âu lục địa (Civil Law) nên các tòa án ở Ấn Độ nói chung và Tòa án cấp cao Delhi nói riêng đề cao hoạt động tranh tụng trong xét xử. Hoạt động hành nghề luật sư phát triển rất mạnh ở đây. Trụ sở Tòa án cấp cao Delhi được bố trí trong khu liên cơ gồm cả Đoàn luật sư Delhi, Trung tâm trợ giúp pháp lý Delhi, Trung tâm hòa giải và thương lượng Delhi, Trung tâm Trọng tài quốc tế Delhi...
Trao đổi với Đoàn về hoạt động thi hành án dân sự ở Delhi, ông Arun Bharadwaj chia sẻ thi hành án dân sự ở Ấn Độ cũng do Tòa án thực hiện và là giai đoạn độc lập với giai đoạn xét xử. Tòa án giao cho thừa hành viên (bailiff), là công chức tư pháp, tổ chức thi hành bản án, quyết định của tòa án. Thừa hành viên có trách nhiệm thực hiện việc tống đạt các văn bản, tổ chức thi hành bản án, quyết định, thực hiện các biện pháp cưỡng chế... Ấn Độ cũng gặp khó khăn trong công tác thi hành án dân sự như đối với nhiều nước trên thế giới đó là thực trạng người phải thi hành án sau khi xác minh hoặc đã xử lý hết tài sản, người phải thi hành án không có điều kiện thi hành, đối với các vụ việc này, tòa án sẽ ra quyết định chấm dứt việc thi hành án, khi người phải thi hành án tiếp tục có điều kiện thi hành thì người được thi hành án được quyền tiếp tục làm đơn yêu cầu thi hành án, miễn là việc yêu cầu thi hành án trong thời hiệu yêu cầu thi hành án theo quy định của pháp luật.

Thăm Trung tâm hỗ trợ điện tử (E-Sewa Kendra) thuộc Tòa án cấp cao Delhi

Trong chương trình làm việc tại Tòa án cấp cao Delhi, Đoàn công tác đã đến thăm Trung tâm hỗ trợ điện tử thuộc Tòa án cấp cao Delhi (gọi là E-Sewa Kendra). Trung tâm có nhiệm vụ cung cấp thông tin về tình hình tiếp nhận, xử lý vụ việc và các yêu cầu liên quan; về thông báo phạt giao thông từ các tòa án giao thông điện tử ở Delhi; về dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí; hỗ trợ nộp hồ sơ điện tử, hỗ trợ tải các dịch vụ tư pháp điện tử được cung cấp bởi Tòa án và các ứng dụng của tòa án điện tử trên điện thoại di động; hỗ trợ thanh toán hoặc nộp phạt trực tuyến; hỗ trợ đặt lịch thăm phạm nhân trực tuyến tại các trại giam ở Delhi (e-mulakat); hỗ trợ liên quan đến các phương tiện kỹ thuật số tại tòa án; hỗ trợ cung cấp bản án, lệnh của tòa thông qua các phương tiện điện tử).
Làm việc với Trung tâm hòa giải và thương lượng, Tòa án cấp cao Delhi, Đoàn công tác được Hòa giải viên của Trung tâm chia sẻ, cung cấp một số thông tin liên quan đến hoạt động hòa giải của Trung tâm. Trung tâm hòa giải và thương lượng, Tòa án cấp cao Delhi, còn được gọi là Samadhan, được thành lập năm 2006 và được quản lý bởi một ủy ban gồm các thẩm phán và luật sư. Trung tâm được quyền tiếp nhận, giải quyết các vụ việc liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau như hợp đồng kinh doanh, bất động sản và xây dựng, lao động, ngân hàng, bảo hiểm, bản quyền, hôn nhân và gia đình, quyền chăm sóc, nuôi dưỡng con... Trung tâm có thể trực tiếp nhận các vụ việc theo yêu cầu của các bên đương sự hoặc tiếp nhận vụ việc từ tòa án vì theo quy trình tố tụng tại Ấn Độ, hòa giải là một thủ tục giải quyết tranh chấp tiền tố tụng. Hòa giải viên là những người được lựa chọn từ các luật sư thuộc Đoàn luật sư Delhi và được đào tạo, bồi dưỡng định kỳ để thực hiện nhiệm vụ hòa giải viên. Tính ưu việt của việc giải quyết tranh chấp bởi Trung tâm hòa giải và thương lượng đó là quy trình và kết quả giải quyết sẽ được các bên hiểu rõ, tôn trọng, sẵn sàng thực hiện quyết định của Trung tâm và thông tin liên quan đến vụ việc tranh chấp cũng như các bên đương sự được bảo mật theo đúng quy định. 

Thăm và làm việc tại Trung tâm hòa giải và thương lượng, Tòa án cấp cao Delhi

Tại Trung tâm trọng tài quốc tế Delhi (DIAC), Đoàn công tác được nghe Lãnh đạo Ban hành chính của Trung tâm (DIAC’s Secretariat), là đơn vị có nhiệm vụ theo dõi, quản lý các hoạt động hàng ngày của Trung tâm, giới thiệu toàn cảnh Tòa nhà của Trung tâm DIAC (Digital Building). Trung tâm DIAC có tất cả 19 phòng giải quyết vụ việc, tất cả các phòng đều được bố trí thiết bị, cơ sở vật chất để giải quyết vụ việc kết hợp trực tiếp và trực tiếp, đảm bảo việc giải quyết các vụ việc tại Trung tâm được thực hiện theo đúng quy trình tố tụng trọng tài. Trung tâm tiếp nhận mỗi năm hàng nghìn vụ việc trọng tài, đương sự là các tổ chức, doanh nghiệp đến từ nhiều quốc gia khác nhau.

Thăm và làm việc tại Trung tâm trọng tài quốc tế Delhi (DIAC)

Ngày làm việc tiếp theo, Đoàn công tác tiếp tục thăm và làm việc tại Tòa án quận Patiala House và Tòa án quận Rouse Avenue.
Tại Tòa án quận Patiala House, bà Anju Bajaj Chandna, Thẩm phán điều hành (Principal District & Sessions Judge) Tòa án quận Patiala House cùng các thẩm phán đã tiếp Đoàn công tác. Bà Anju Bajaj Chandna chia sẻ trụ sở của Tòa án quận trước đây là cung điện của người đứng đầu bang Patiala, Ấn Độ thuộc Vương quốc Anh. Tòa án quận Patiala House xét xử trung bình hơn 100 vụ việc/ngày, bao gồm các vụ dân sự, hình sự, hôn nhân gia đình. Mức thu nhập trung bình của thẩm phán khoảng 230.000 Rupee Ấn Độ (tương đương khoảng 65 triệu đồng/tháng). Các phiên tòa ở Tòa án quận Patiala House cũng như các phiên tòa ở Ấn Độ được xét xử công khai và cho phép người dân được thăm quan tự do.

Đoàn công tác làm việc tại Tòa án quận Patiala House (Bà Anju Bajaj Chandna, Thẩm phán điều hành chủ trì tiếp Đoàn, ngồi thứ 2 từ phải sang)  

Tại Tòa án quận Rouse Avenue, ông Dinest Bhatt, Thẩm phán điều hành (Principal District & Sessions Judge) Tòa án Rouse Avenue đã tiếp và trao đổi kinh nghiệm với Đoàn công tác: Trụ sở Tòa án được xây dựng theo kiến trúc hiện đại và mới được đưa vào sử dụng một vài năm gần đây nên vẫn còn rất mới. Tòa án được thiết kế với 55 phòng xét xử. Tòa án quận Rouse Avenue là tòa án chuyên biệt, chuyên xử lý các vụ việc tham nhũng, tội phạm hành chính và các vụ việc liên quan đến chính trị.
Về kinh nghiệm về thi hành các vụ việc liên quan đến thu hồi tiền, tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, ông Dinest Bhatt chia sẻ Ấn Độ thành lập Cục Thi hành án (Enforcement Directorate), là cơ quan thuộc Bộ Tài chính, có nhiều nhiệm vụ liên quan đến điều tra, thu hồi tiền, tài sản từ các tội liên quan đến rửa tiền, ngoại hối, tham nhũng, như tiến hành điều tra để truy tìm tài sản có nguồn gốc từ tiền thu được từ tội phạm, tạm giữ tài sản và đảm bảo việc truy tố người phạm tội và tịch thu tài sản; tịch thu tài sản của những tội phạm kinh tế bỏ trốn khỏi Ấn Độ và yêu cầu sung công quỹ nhà nước vào ngân sách nhà nước...  

 

Thăm và làm việc tại Tòa án quận Rouse Avenue (ông Dinest Bhatt, Thẩm phán điều hành chủ trì tiếp Đoàn, ngồi vị trí chính giữa)

Tại buổi tọa đàm, ông DJR Kashibatalia đã thông tin khái quát về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Bộ Pháp luật và Tư pháp Ấn Độ và Vụ Pháp chế. Về cơ cấu tổ chức, Bộ có 3 đơn vị là Vụ Pháp chế (Department of Legal Affairs), Vụ Lập pháp (Legislative Department) và Vụ Tư pháp (Department of Justice). Về chức năng, nhiệm vụ của Vụ pháp chế, Vụ có trách nhiệm tư vấn các vấn đề pháp lý cho các cơ quan, bộ, ngành; đại diện chính quyền liên bang hoặc chính quyền bang để trao đổi, tham gia các hoạt động tố tụng; triển khai thực hiện Công ước về tống đạt giấy tờ tư pháp và ngoài tư pháp trong lĩnh vực dân sự, thương mại... Tổng số công chức của Vụ Pháp chế để triển khai thực hiện các nhiệm vụ của Vụ là khoảng hơn 150 người.
Cùng trao đổi tại buổi tọa đàm, bà Trần Thị Phương Hoa, Trưởng Đoàn công tác đã thông tin về một số kết quả trong công tác xây dựng pháp luật của Bộ Tư pháp Việt Nam trong thời gian qua, trong đó nổi bật là việc Bộ Tư pháp trình Quốc hội thông qua các dự án Luật thuộc trách quản lý của Bộ tại kỳ họp thứ 10 của Quốc hội khóa XV, đó là Luật Giám định Tư pháp, Luật Tương trợ tư pháp về dân sự và Luật Thi hành án dân sự. Đoàn cũng thông tin về kết quả thực hiện chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị và đặc biệt là một số kết quả triển khai thực hiện ứng dụng công tin và chuyển đổi số trong lĩnh vực thi hành án dân sự.
Trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số quốc gia và chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, ông Niraj Kumar Gayagi, Vụ trưởng thuộc Vụ Tư pháp đã giới thiệu về Kế hoạch xây dựng Chính phủ điện tử của Ấn Độ được triển khai thực hiện từ năm 2007.
Giai đoạn 1 từ năm 2007 đến năm 2013, tập trung vào đầu tư mua sắm trang thiết bị như máy tính, máy scan, cơ sở hạ tầng cho các cơ quan chính quyền từ Trung ương đến các bang và tương đương và các đơn vị, bao gồm cả các cơ quan tư pháp. Giai đoạn 2 từ năm 2014 đến năm 2023 tập trung xây dựng các phần mềm, nền tảng số cho từng cơ quan và giao cho Trung tâm Thông tin Quốc gia (National Informatic Center) thực hiện việc xây dựng các phần mềm, ứng dụng số phù hợp với từng cơ quan trong bộ máy nhà nước, số hóa văn bản, giấy tờ, tài liệu. Giai đoạn 3 tiếp tục từ năm 2023 trong thời gian 4 năm, tập trung kết nối, liên thông các phần mềm, ứng dụng số để dễ dàng chia sẻ, sử dụng trong các cơ quan, trong đó có hệ thống tòa án; đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn các cơ quan, tổ chức, người dân triển khai thực hiện.
Việc thực hiện chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp, trong đó có dự án xây dựng Tòa án điện tử được triển khai thực hiện cùng với Kế hoạch xây dựng Chính phủ điện tử. Việc chuyển đổi số trong lĩnh vực tư pháp đặt ra mục tiêu nâng cao khả năng tiếp cận công lý, tư pháp cho người dân qua việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Từ khi bắt đầu triển khai số hóa tài liệu đến nay, hệ thống tòa án đã thực hiện số hóa hơn 09 tỷ trang tài liệu của khoảng hơn 500 triệu bản án, lệnh của tòa án các cấp. Thời điểm này, hệ thống tư pháp đang triển khai thực hiện giai đoạn III của Dự án Tòa án điện tử với mục tiêu thiết lập một hệ thống tư pháp tạo thuận tiện tối đa cho người dân thông qua việc chuyển đổi từ tòa án truyền thống (trực tiếp) sang các tòa án điện tử, trực tuyến và không giấy tờ thông qua việc số hóa toàn bộ hồ sơ tòa án (bao gồm cả hồ sơ cũ), phổ cập việc nộp đơn/thanh toán trực tuyến với sự hỗ trợ của các các trung tâm hỗ trợ điện tử (e-Sewa Kendra) tại tất cả các tòa án; triển khai toàn diện các phần mềm, ứng dụng tạo một giao diện thống nhất, dùng chung cho hệ thống tư pháp, cung cấp thông tin liền mạnh và không cần giấy tờ giữa các tòa án, thẩm phán, các bên đương sự và các cơ quan, tổ chức có liên quan.
Cũng trong buổi làm việc, đại diện Bộ Pháp luật và Tư pháp Ấn Độ cũng chia sẻ một số nội dung liên quan đến việc thi hành án dân sự có yếu tố nước ngoài. Ấn Độ cũng giống như Việt Nam là quốc gia thành viên của Công ước năm 1958 về công nhận và thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài. Ngoài ra, Ấn Độ có ký thỏa thuận/hiệp định với 48 quốc gia liên quan đến việc công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài. Trong việc yêu cầu xử lý tài sản ở nước ngoài để thi hành án, Ấn Độ sẽ được xử lý nếu Hiệp định tương trợ tư pháp giữa Ấn Độ và quốc gia nơi có tài sản nước ngoài có quy định. Các trường hợp thông báo thi hành án ở nước ngoài sẽ được thực hiện theo nguyên tắc có đi có lại.
Theo lịch trình làm việc, Đoàn công tác đã đến thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ. Tiếp Đoàn công tác, Đại sứ Nguyễn Thanh Hải thông tin một số kết quả hoạt động hợp tác song phương giữa Việt Nam và Ấn Độ trong thời gian vừa qua. Thay mặt Đoàn công tác, Trưởng Đoàn công tác Trần Thị Phương Hoa cũng thông tin một số kết quả đạt được tại các buổi làm việc với các cơ quan pháp luật và tư pháp của Ấn Độ và cảm ơn Đại sứ đã dành thời gian tiếp Đoàn.

Ngày 25/12/2025, Đoàn công tác của Cục Quản lý thi hành án dân sự Bộ Tư pháp đã kết thúc tốt đẹp chuyến thăm và làm việc tại Ấn Độ.