Nghị quyết 37 của Quốc hội về công tác tư pháp sau thời gian thực hiện có thể nói đã tạo sự chuyển động trong toàn bộ các cơ quan tư pháp, trong đó có cơ quan Thi hành án dân sự. Ủy ban Tư pháp tại báo cáo thẩm tra trước Quốc hội về công tác này cũng đã chỉ rõ những nỗ lực của các cơ quan Thi hành án dân sự, mặc dù chưa hoàn thành chỉ tiêu về việc, về tiền tính theo tỷ lệ % theo Nghị quyết 37 nhưng về giá trị tuyệt đối, đã giải quyết xong số việc và tiền cao hơn so với năm 2012. Đi khảo sát ở nhiều địa phương về công tác này, tôi cho rằng để thực hiện Nghị quyết 37, các cơ quan Thi hành án dân sự đã gồng mình, dốc sức và nỗ lực rất lớn.

Tuy nhiên, để ra được một bản án đúng pháp luật đã khó, để thi hành bản án đó (nhất là án dân sự) trên thực tế còn khó hơn nhiều, bởi lúc đó việc thi hành án không còn phụ thuộc vào ý chí của các cơ quan nhà nước mà phụ thuộc vào việc đương sự có khả năng thi hành hay không, thậm chí có những bản án dù có điều kiện cũng không thể thi hành. Ví dụ hai người nợ nhau 1 triệu thôi nhưng ngoài tài sản duy nhất là ngôi nhà thì họ không còn bất cứ tài sản nào có giá trị để thi hành án. Trong trường hợp này chả lẽ thi hành án cưỡng chế cả gia đình họ ra khỏi nhà để kê biên, bán đấu giá lấy 1 triệu trả nợ. Về pháp lý thì đúng nhưng đạo lý thì khó chấp nhận. Đấy chính là cái khó của thi hành án.

Các chuyến đi khảo sát, ông cũng từng nhiều lần lưu ý địa phương về công tác phân loại án để tránh việc biến án có thành không có điều kiện thi hành?

Tôi luôn lưu ý những gì thuộc về lỗi chủ quan thì phải cố gắng tối đa để khắc phục. Ví dụ như chuyện chậm ra quyết định thi hành án, hay không đi xác minh, hồ sơ thi hành án lập chưa đúng trình tự, thủ tục, lỏng lẻo...đặc biệt là việc phân loại án phải đảm bảo sự chính xác, nếu không ranh giới từ việc có điều kiện sang không có điều kiện là rất mỏng manh, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các bên, dễ gây khiếu kiện.

Phân loại án không chính xác do nhiều nguyên nhân: có thể do trình độ nhận thức, nghiệp vụ non, do cẩu thả hoặc lơ là, thiếu trách nhiệm. Bên cạnh đó, cũng không loại trừ có tiêu cực. Vì thế tôi nói phải khắc phục ngay những hạn chế thuộc về lỗi chủ quan.

-Thảo luận ở tổ về công tác tư pháp, ông cũng đề nghị tăng cường công tác kiểm sát với thi hành án dân sự, có phải đây là một kênh dễ phát hiện tiêu cực?

Thực ra, một trong những kiến nghị của Chính phủ về công tác thi hành án dân sự cũng đã đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm sát hoạt động thi hành án...của các cơ quan có thẩm quyền, trong đó có Viện Kiểm sát. Sau khi có Nghị quyết 37 các cơ quan Tư pháp đã tập trung làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình. Kiểm sát công tác thi hành án cũng đi vào nề nếp, chặt chẽ hơn…. Các ngành tố tụng cũng đã ban hành quy chế phối hợp. Đây là những điểm nhấn quan trọng nhằm tăng cường công tác phối hợp, trong đó có giám sát để phát hiện những sai lầm. Từ đó có thể góp ý, kiến nghị thậm chí kháng nghị để tốt hơn.

Tuy nhiên, đội ngũ cán bộ kiểm sát thi hành án hiện cũng còn mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã quan tâm cho chỉ tiêu. Do đó, với số lượng án dân sự lớn như hiện nay thì không thể kiểm sát hết, mà chỉ làm theo xác suất, mà xác suất thì có thể phản ánh chính xác hoặc không. Vì vậy, cần phải tăng cường sự phối hợp, cũng giống như sự phối hợp, hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương, của Công an, Tòa án, các tổ chức đoàn thể...trong công tác thi hành án. Đặc biệt trong các vụ việc phức tạp, liên ngành phải chặt chẽ, nếu thi hành án “đơn phương độc mã” là không thể thi hành được.

- Xin cảm ơn ông!

Thu Hằng (Thực hiện)