Tòa án ra quyết định thi hành án để tăng cường trách nhiệm

Ngoài các loại quyết định thuộc thẩm quyền ban hành của Tòa án như quy định hiện hành (quyết định miễn, giảm thi hành án; quyết định đình chỉ thi hành án trong trường hợp đã kháng nghị bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm), Chính phủ cho biết nhiều ý kiến cho rằng Tòa án chỉ cần ra một loại quyết định mang tính chất quyền lực tư pháp, đó là quyết định đưa bản án, quyết định ra thi hành, qua đó cũng xác nhận bản án, quyết định đã có hiệu lực thi hành; các loại quyết định khác trong quá trình thi hành án dân sự chỉ mang tính chất hành chính, thuộc về nghiệp vụ thi hành án dân sự thì do cơ quan, tổ chức thi hành án dân sự thực hiện. Đây cũng là tinh thần của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi hành án dân sự được trình Quốc hội.

Đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) ủng hộ việc giao Tòa án ra quyết định thi hành án để gắn kết, tăng cường trách nhiệm của Tòa án. “Thực tế, có hàng trăm, thậm chí ngàn bản án tuyên không rõ, khó thi hành vì thế giao tòa ra quyết định để ràng buộc trách nhiệm của Tòa án, đảm bảo án tuyên là phải được thi hành cũng là nâng cao trách nhiệm của Thẩm phán mỗi khi tuyên án”. Chỉ rõ thực tế hiện nay với quy trình xem xét giám đốc thẩm quá “dài và rộng”, nhiều bản án kéo dài thi hành rất khó khăn. Nhiều vụ đến “Phút 89”, chuẩn bị cưỡng chế mới có kháng nghị gây lãng phí công sức, tiền của của nhà nước, khó khăn cho công tác thi hành án dân sư, đại biểu Lê Thị Nga nhấn mạnh “Dự thảo Luật Thi hành án dân sư phải có quy định để ngăn chặn tình trạng này”.

Đại biểu Huỳnh Thành (Gia Lai) cũng cho rằng, hiện còn nhiều bản án không thi hành được do lỗi của Tòa án như tuyên không rõ, không đúng địa chỉ, vị trí...Vì thế giao Tòa án ra quyết định đưa bản án, quyết định ra thi hành là phù hợp. Quyết định này thể hiện quyền lực tư pháp, làm cơ sở cho cơ quan Thi hành án dân sư tổ chức thi hành bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Quy định này vừa bảo đảm sự gắn kết trách nhiệm của Tòa án nhân dân đối với bản án, quyết định của mình, đồng thời không gây ra xáo trộn lớn về tổ chức và thẩm quyền. “Nếu Tòa án tuyên án xong rồi bỏ đấy là chết”, đại biểu Huỳnh Thành nhấn mạnh. Đại biểu Đỗ Văn Đương (TP. Hồ Chí Minh) và nhiều đại biểu khác cùng tán thành với quy định này.

Tuy nhiên, quá trình thảo luận cũng còn những ý kiến khác. Đại biểu Dương Ngọc Ngưu, Vi Thị Hương (Điện Biên) băn khoăn vì cho rằng Tòa án là cơ quan thực hiện quyền tư pháp (chủ yếu là xét xử), Tòa án ban hành bản án có hiệu lực pháp luật, các cơ quan phải chấp hành. Vì vậy giao Tòa ra quyết định thi hành án là không cần thiết, rườm rà về thủ tục, hình thức và dễ bị khiếu kiện. Do đó chỉ cần quy định thi hành án ra quyết định khi có đề nghị của người được thi hành án. Nếu muốn tăng cường trách nhiệm của Tòa án thì chỉ cần Tòa làm đúng quy định, tuyên án chính xác, khi bản án có sai sót thì phải giải thích, đính chính. Sai sót nghiêm trọng thì phải kháng nghị.

Giao xác minh điều kiện thi hành án cho chấp hành viên, dân đỡ khổ.

Luật Thi hành án dân sư hiện hành được đánh giá là còn nhiều bất cập. Trong đó nổi lên việc Luật quy định người được thi hành án có trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án, gây khó khăn cho người được thi hành án, nhất là việc xác minh tại các cơ quan nhà nước, các tổ chức tín dụng. Bên cạnh đó việc quy định trong trường hợp người được thi hành án yêu cầu chấp hành viên tiến hành xác minh thì phải chịu chi phí, gây tốn kém cho người dân. Do đó, dự thảo đã sửa đổi theo hướng chuyển việc xác minh điều kiện thi hành án từ nghĩa vụ của người được thi hành án thành trách nhiệm của chấp hành viên nhằm giảm bớt khó khăn cho người được thi hành án, đồng thời quy định người được thi hành án không phải chịu chi phí xác minh; người được thi hành án cũng có quyền tự mình hoặc ủy quyền cho người khác xác minh, cung cấp thông tin về tài sản, điều kiện thi hành án của người phải thi hành án và được miễn, giảm phí thi hành án nếu cung cấp thông tin chính xác.

Đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) tán thành với dự luật “Giao việc xác minh thông tin về tài sản thi hành án cho chấp hành viên là hợp lý vì thực tế giao cho người được thi hành án là rất khó cho dân. Cơ quan nhà nước làm còn khó huống hồ bắt dân xác minh trong khi hiện nay, quản lý tài khoản là khó khăn, quy định kiểm soát tài sản vẫn chưa minh bạch.”

Đại biểu Phạm Văn Gòn (TP. Hồ Chí Minh) cũng thống nhất giao trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án cho chấp hành viên hoặc thừa phát lại và miễn chi phí xác minh cho người phải thi hành án. Tuy nhiên người phải thi hành án có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện cho công tác xác minh. Đại biểu Võ Thị Dung (TP. Hồ Chí Minh) chưa hoàn toàn đồng tình: “Trách nhiệm xác minh giao cho chấp hành viên hoặc thừa phát lại là đúng, nhưng không thể lấy tiền ngân sách sử dụng cho việc này, mà người được thi hành án phải bỏ ra”.

Đại biểu Đỗ Văn Đương cũng bảy tỏ quan điểm coi trọng tính hiệu quả và tiết kiệm chi phí cho ngân sách nhà nước trong công tác thi hành án.  Ông nói: “Có những bản án mà chi phí xác minh thi hành án còn cao gấp nhiều lần án phí, kiểu đốt một lít dầu để tìm một que diêm”.

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu cũng đồng tình với báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp, về thủ tục, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án và nâng cao trách nhiệm của cơ quan Thi hành án dân sư, thời hạn tiến hành xác minh cần được rút ngắn hơn.

Thu Hằng (nội chính)