Ngày 29/08/2016, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự đã ban hành Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS quy định tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm. Sau gần 8 năm triển khai thực hiện, Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS đã mang lại những hiệu quả tương đối khả quan, trong đó có việc tập trung nguồn lực để tổ chức thi hành. Nhiều giải pháp hữu hiệu đã được áp dụng để tổ chức thi hành trong đó có sự Lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Cán sự đảng, Lãnh đạo Bộ Tư pháp, Lãnh đạo Tổng cục Thi hành án dân sự, các đơn vị trực thuộc Tổng cục Thi hành án dân sự; sự ủng hộ của các Cấp ủy, chính quyền địa phương và Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự các cấp; sự nỗ lực, cố gắng của đội ngũ Chấp hành viên, công chức, người lao động trong toàn Hệ thống. Kết quả Thi hành án dân sự trọng điểm đã góp phần nâng cao kết quả trong việc thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ của địa phương nói riêng và của toàn Hệ thống Thi hành án dân sự nói chung.
          Mặc dù vậy, các tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm đến thời điểm hiện nay đã bộc lộ tương đối nhiều hạn chế. Các tồn tại, hạn chế chủ yếu xuất phát từ thực tiễn tổ chức thi hành cũng như những vụ việc có phát sinh khó khăn, vướng mắc có thể cân nhắc để xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm. Do đó, cần thiết phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các tiêu chí để phù hợp với thực tiễn triển khai thi hành.
I. KẾT QUẢ TRIỂN KHAI, THỰC HIỆN
1. Về công tác triển khai thực hiện
Để triển khai thực hiện Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS, từ năm 2016 đến nay, trên cơ sở tổng hợp danh sách từ Cục Thi hành án dân sự địa phương, hàng năm, Tổng cục Thi hành án dân sự đã ban hành Quyết định phê duyệt danh sách việc Thi hành án dân sự trọng điểm theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 6 Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS. Căn cứ quy định tại điểm b khoản 3 Điều 6 Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS, hàng quý, việc thi hành án dân sự trọng điểm đã phân tích số liệu, so sánh việc tăng, giảm cả về số việc và số tiền.
2. Về kết quả thi hành án dân sự trọng điểm
Về việc: Từ năm 2017 đến năm 2023, tổng số việc được phê duyệt là 6.011 việc. Tổng số lũy kế phải thi hành là 2.120 việc, đã tổ chức thi hành xong đạt 1.925 việc, đạt tỷ lệ 91%, số còn phải thi hành là 195 việc, tương ứng 9%;
 Về tiền: Từ năm 2017 đến năm 2023, tổng số tiền được phê duyệt là 154 nghìn, 741 tỷ, 793 triệu, 810 nghìn đồng. Tổng số lũy kế phải thi hành là 43 nghìn, 427 tỷ, 766 triệu, 759 nghìn đồng, đã tổ chức thi hành xong đạt là 16 nghìn, 516 tỷ, 268 triệu, 916 nghìn đồng, đạt tỷ lệ 38%, số còn phải thi hành là là 26 nghìn, 911 tỷ, 507 triệu, 843 nghìn đồng, tương ứng 62%.
II. MỘT SỐ TỒN TẠI, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN
1. Tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc
Mặc dù việc triển khai thi hành Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên, xuất phát từ thực tiễn triển khai, tổ chức thi hành vẫn còn những tồn tại, hạn chế. Cụ thể như sau:
- Chưa thực hiện việc theo dõi, đôn đốc và tham mưu chỉ đạo giải quyết các việc THADS trọng điểm theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS; chưa có kế hoạch cụ thể, chưa nghiên cứu sâu để phân tích,đánh giá những khó khăn, vướng mắc, chưa tham mưu có giải pháp cụ thể để chỉ đạo đối với các vụ việc Thi hành án dân sự trọng điểm.
 - Số liệu về việc và tiền Thi hành án dân sự trọng điểm đầu năm và cuối năm không thống nhất do Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS cho phép các cơ quan Thi hành án dân sự lập danh sách theo Qúy (theo điểm b khoản 2 Điều 6) và trao quyền cho Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự xét thấy cần đưa vào danh sách Thi hành án dân sự trọng điểm (Điều 9).
- Danh sách việc Thi hành án dân sự trọng điểm là một trong những căn cứ để xây dựng kế hoạch công tác thường xuyên hoặc đột xuất và trong việc lập, phân bổ, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách hàng năm của Tổng cục và các cơ quan Thi hành án dân sự. Tuy nhiên, dự toán ngân sách nhà nước để phân bổ ngân sách cho loại việc này vẫn còn hạn chế và thất thường.
- Việc triển khai, lập danh sách Thi hành án dân sự trọng điểm tại các Chi cục Thi hành án dân sự còn chậm, không kịp thời, không đảm bảo và chỉ mang tính chất phân loại, theo dõi.
- Mặc dù được phân loại và phê duyệt các vụ việc Thi hành án dân sự trọng điểm nhưng cơ chế để bảo đảm để triển khai thực hiện chưa rõ ràng; chưa nhận được sự quan tâm đúng mức từ cấp ủy, chính quyền địa phương; trách nhiệm phối hợp từ các cơ quan có liên quan còn hạn chế.
Bên cạnh những ưu điểm, một số tiêu chí theo Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS đã bộc lộ những tồn tại, hạn chế:
(i) Tiêu chí 1: “Khi tổ chức Thi hành án dân sự phát sinh vấn đề phức tạp liên quan đến chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước”: tiêu chí có nội dung thiếu rõ ràng, phạm vi quá rộng, có thể xác định theo cảm tính, cần phải nghiên cứu, sửa đổi cho phù hợp.
 (ii) Tiêu chí 3: “Việc Thi hành án dân sự có quan điểm khác nhau giữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, có tình huống pháp lý mà pháp luật chưa quy định, quy định chưa cụ thể hoặc pháp luật có mâu thuẫn, xung đột, đã tổ chức họp liên ngành nhưng chưa thống nhất được quan điểm giải quyết; việc thi hành án dân sự chưa nhận được sự đồng thuận của cấp ủy, chính quyền địa phương về việc xét xử, thi hành án”: Tiêu chí này chưa có nội dung trong việc thường xuyên theo dõi hoặc chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương.
 (iii) Tiêu chí 4: “Khi tổ chức cưỡng chế có sự chống đối quyết liệt của đương sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương và việc cưỡng chế đã được tạm dừng”:  Đây là tiêu chí mang tính chất định tính cần được nghiên cứu, sửa đổi rõ ràng.
(iv) Tiêu chí số 5: “Có vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình tổ chức thi hành án, đã phát sinh hoặc có thể phát sinh hậu quả phức tạp, khó khắc phục”: Tiêu chí này không quy định cụ thể việc như thế nào được coi là có vi phạm quy định của pháp luật trong quá trình tổ chức thi hành án (như: khi có Kết luận kiểm tra, Quyết định giải quyết khiếu nại tố cáo hay kháng nghị của Viện kiểm sát...).
(v) Tiêu chí số 7: “Bản án, Quyết định của Tòa án hoặc Trọng tài thương mại, các quyết định về xử lý cạnh tranh, bản án, quyết định tuyên không rõ, khó thi hành, cơ quan Thi hành án dân sự hoặc đương sự đã có yêu cầu giải thích nhưng cơ quan có thẩm quyền chậm trả lời theo quy định tại khoản 2 Điều 179 Luật Thi hành án dân sự hoặc đã có văn bản trả lời nhưng chưa rõ”: Tiêu chí này đã được quy định về thống kê, theo dõi và chỉ đạo giải quyết đối với án tuyên không rõ, khó thi hành; thực hiện báo cáo theo Quy chế 14/2013/QCLN/BTP/BCA-TANDTC-VKSNDTC ngày 09/10/2013, Công văn số 1697/TCTHADS-GQKNTC ngày 03/6/2016 của Tổng cục Thi hành án dân sự và Công văn số 2776/BTP-TCTHADS ngày 18/8/2016 của Bộ Tư pháp.
(vi) Tiêu chí sô 8: “Việc thi hành các bản án liên quan đến tội phạm về tham nhũng thuộc diện án trọng điểm mà Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hoặc Thành ủy, Tỉnh ủy theo dõi, chỉ đạo”: tiêu chí này trùng với tiêu chí phân loại việc thi hành thuộc diện án trọng điểm mà Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hoặc Thành ủy, Tỉnh ủy theo dõi, chỉ đạo theo Kế hoạch số 1723/KH-TCTHADS ngày 17/5/2017 và Công văn số 1757/TCTHADS-NV2 ngày 18/5/2017 của Tổng cục THADS; Công văn số 410/TCTHADS-NV2 của Tổng cục THADS và thực hiện theo Chỉ thị số 04-CT/TW ngày 02/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt trong các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế.
 (vii) Tiêu chí số 9: “Các việc Thi hành án dân sự khác mà Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự xét thấy cần đưa vào danh sách việc thi hành án dân sự trọng điểm”: Là tiêu chí có nội dung thiếu rõ ràng, phạm vi quá rộng, có thể xác định theo cảm tính có thể dẫn đến phát sinh một số lượng rất lớn vụ việc được xem là trọng điểm.
2. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
­2.1. Nguyên nhân chủ quan
+ Công tác nghiên cứu, tham mưu chưa sâu, chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong việc tham mưu, đề xuất các giải pháp triển khai thực hiện Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS.
 + Công tác quản lý, chỉ đạo điều hành của Lãnh đạo một số cơ quan THADS còn chưa thật sự sát sao, kịp thời, thiếu quyết liệt, chưa đeo bám trong chỉ đạo điều hành; tinh thần trách nhiệm, tính đi đầu gương mẫu chưa cao; chưa chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác chỉ đạo giải quyết, cưỡng chế thi hành các vụ việc này.
+ Trình độ, chuyên môn nghiệp vụ của một số Chấp hành viên chưa đáp ứng yêu cầu, công tác tham mưu còn hạn chế; việc lập danh sách, gửi báo cáo còn chậm.
2.2. Nguyên nhân khách quan
+ Các vụ việc Thi hành án dân sự trọng điểm phát sinh các yếu tố gây khó khăn, vướng mắc cần có sự phối hợp, hỗ trợ của nhiều ngành có liên quan, dẫn đến việc không thống nhất được phương hướng giải quyết, làm mất nhiều thời gian. Thậm chí có việc chưa nhận được sự đồng thuận của cấp ủy, chính quyền địa phương.
+ Ý thức tuân thủ pháp luật của người dân chưa cao, có trường hợp người phải thi hành án cố tình chây ỳ, tẩu tán tài sản, chống đối lại cán bộ thi hành án, khiếu nại vượt cấp nhằm mục đích kéo dài thời gian thi hành án.
+ Khối lượng công việc ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp trong khi pháp luật quy định rất nhiều trình tự, thủ tục phải thực hiện đã tạo áp lực không nhỏ cho các cơ quan Thi hành án dân sự trong thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao.
+ Do ảnh hưởng cúa tình hình dịch Covid kéo dài, nhiều tổ chức, cá nhân phải thi hành án lâm vào hoàn cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn, dẫn đến chậm thi hành.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP
Căn cứ việc đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, cần thiết phải nghiên cứu để sửa đổi quy định về tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm để phù hợp với thực tiễn thi hành. Theo đó, một số giải pháp có thể kể đến để hoàn thiện như:
1. Các giải pháp chung
- Cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc nghiên cứu để ban hành quyết định thay thế Quyết định số Quyết định số 907/QĐ-TCTHADS ngày 29/08/2016 của Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự quy định tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm để phù hợp với thực tiễn hiện nay.
- Tiếp tục chỉ đạo phổ biến, quán triệt, tổ chức thực hiện được triển khai thực hiện việc Quyết định xác định tiêu chí việc Thi hành án dân sự trọng điểm bảo đảm nghiêm túc, trong đó coi trọng rà soát, tổng hợp, lập danh sách các việc Thi hành án dân sự trọng điểm bảo đảm thống nhất, phù hợp với các tiêu chí đặt ra.
- Việc hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc việc thi hành việc Thi hành án dân sự trọng điểm cần được thực hiện thường xuyên từ Tổng cục Thi hành án dân sự đến các Cục Thi hành án dân sự, từ Cục Thi hành án dân sự đến các Phòng chuyên môn và Chi cục Thi hành án dân sự trực thuộc, và đến từng Chấp hành viên.
- Quan tâm hơn nữa đến Công tác phối hợp với các cơ quan có liên quan (như: cơ quan Công an, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai ở địa phương...), đặc biệt là đối với các việc phải tổ chức cưỡng chế kê biên nhưng có các dấu hiệu chống đối quyết liệt có thể gây mất an ninh trật tự, cố tình tẩu tán tài sản kê biên để trốn tránh nghĩa vụ.
- Tiếp tục tranh thủ sự ủng hộ của của Cấp ủy, Chính quyền địa phương, chủ động xin ý kiến của Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cùng cấp để giải quyết các vụ việc trọng điểm được hiệu quả, góp phần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của đương sự, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương...
2. Các giải pháp cụ thể
a. Về căn cứ pháp lý:
Phần căn cứ cần bổ sung một số văn bản mới được ban hành như:        
(i) Luật số 03/2022/QH15 ngày 11/01/2022 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật, có hiệu lực kể từ ngày 01/3/2022.
(ii) Nghị định số 33/2020/NĐ-CP ngày 17/3/2020 của Chính phủ.

b. Về nội dung:
* Đối với các quy định chung, có thể nghiên cứu, sửa đổi như:
- Tại Điều 4:
+  Bổ sung vào khoản 1 nội dung về thời gian Cục Thi hành án dân sự cấp tỉnh lập danh sách gửi về Tổng cục và thời gian Tổng cục phê duyệt hàng năm.
+ Chuyển quy định về báo cáo kết quả tại khoản 3 xuống thành một khoản tại Điều 6.
+ Bổ sung một khoản tại Điều 4: về trách nhiệm của Cục trưởng trong việc rà soát, lập danh sách, lập kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thi hành, kiểm tra, giám sát; trách nhiệm của Cục trưởng khi chậm tổ chức thi hành các vụ việc Thi hành án dân sự trọng điểm.
- Tại Điều 5: Chuyển quy định tại điều 5 về trách nhiệm thực hiện báo cáo sang thành 1 khoản tại Điều 6.
- Tại Điều 6:
+ Bổ sung quy định tại khoản 1 về trách nhiệm của Vụ kế hoạch – Tài chính trong việc phân bổ dự toán ngân sách.
+ Chuyển quy định tại khoản 2 xuống điều khoản cuối về trách nhiệm thực hiện.
+ Tại khoản 3: chuyển trách nhiệm của Trung tâm thành trách nhiệm của Vụ Nghiệp vụ 3. Bỏ quy định tại điểm b, c do không cần thiết.
- Tại Điều 7: Chuyển quy định tại Điều 7 thành khoản 1 Điều 4.
 c. Nghiên cứu, bổ sung vào các tiêu chí một số nội dung như:
 (i) Nghiên cứu, bổ sung tiêu chí đối với những vụ việc có nghĩa vụ phải thi hành án lớn nhưng khi kê biên, xử lý, giá thẩm định thấp, giảm giá nhiều lần không có khách hàng mua.
(ii) Quy định về trách nhiệm của Cục trưởng trong việc rà soát, lập danh sách, lập kế hoạch, chỉ đạo tổ chức thi hành, kiểm tra, giám sát, trách nhiệm của Cục trưởng khi chậm tổ chức thi hành các vụ việc Thi hành án dân sự trọng điểm; cơ chế chỉ đạo thực hiện giữa Trung ương với địa phương.
(iii) Bổ sung giá trị phải thi hành để xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm.
 Bên cạnh đó, các nội dung có thể có thể nghiên cứu, sửa đổi hoặc thay thế tại các tiêu chí cụ thể như sau:
 (i) Tiêu chí số 1: Nghiên cứu, đề xuất bổ sung bằng cụm từ: Khi tổ chức thi hành án phát sinh vấn đề phức tạp, nhạy cảm liên quan đến chính sách dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng.
(ii) Tiêu chí số 2: Nghiên cứu, đề xuất gộp tiêu chí số 2 và tiêu chí số 8 thành: các vụ việc thuộc diện Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
(iii) Tiêu chí số 3: Nghiên cứu, đề xuất sửa đổi thành: Việc thi hành án đã họp liên ngành nhưng chưa thống nhất quan điểm, việc chưa nhận được sự đồng thuận của cấp ủy, chính quyền địa phương về xét xử, thi hành án.
(iv) Tiêu chí số 5: Nghiên cứu, đề xuất thay thế bằng: Khi tổ chức thi hành án có sai phạm mà văn bản kết luận của cơ quan có thẩm quyền là một trong những văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường theo quy định tại Điều 12 Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước năm 2017.
(v) Tiêu chí 7: Nghiên cứu, đề xuất bỏ tiêu chí này.
(vi) Tiêu chí 8: Nghiên cứu, đề xuất gộp vào tiêu chí 2.
(vii) Tiêu chí 9: Nghiên cứu, đề xuất bỏ tiêu chí này.
Quyết định quy định về tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm có thể gửi Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự  các tỉnh, thanh phố trực thuộc Trung ương để phối hợp triển khai thực hiện.
Như vậy, Quyết định quy định về tiêu chí xác định việc Thi hành án dân sự trọng điểm (mới) có thể bao gồm 06 Điều và 06 tiêu chí.