1. Giới thiệu về dịch vụ bưu chính công ích
Tại Điều 1 Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 của Thủ tướng Chính Phủ quy định về phạm vi điều chỉnh thì:
“1. Quyết định này quy định việc tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ bưu chính công ích theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân.
2. Quyết định này không điều chỉnh việc tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính đối với thủ tục hành chính yêu cầu tổ chức, cá nhân không được ủy quyền và phải có mặt trực tiếp để giải quyết.
3. Trường hợp tổ chức, cá nhân có yêu cầu thực hiện thủ tục hành chính lựa chọn doanh nghiệp bưu chính không phải là doanh nghiệp cung ứng dịch vụ công ích để chuyển phát hồ sơ đến cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền của cơ quan nhà nước giải quyết thủ tục hành chính thì cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết theo quy định của pháp luật”.
Theo quy định trên, thì dịch vụ bưu chính công ích là việc doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích nhận ủy quyền của tổ chức, cá nhân có yêu cầu thực hiện TTHC để thay họ thực hiện việc gửi hồ sơ, nhận kết quả hoặc gửi và nhận kết quả giải quyết TTHC giữa tổ chức, cá nhân có nhu cầu giải quyết TTHC với cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết TTHC.
Như vậy, dịch vụ bưu chính công ích đảm bảo sự thuận lợi, tiết kiệm chi phí đi lại, thời gian công sức cho tổ chức, cá nhân. Khi có nhu cầu giải quyết các thủ tục hành chính, thay vì phải đến trực tiếp các cơ quan thi hành án dân sự để nộp hồ sơ, hoặc gửi qua đường bưu điện thì tổ chức, cá nhân có thể đến bất cứ điểm bưu điện nào cung ứng dịch vụ bưu chính công ích để nộp hồ sơ. Hồ sơ nộp qua hình thức này sẽ được nhân viên bưu điện hướng dẫn hoàn thiện, kiểm soát tính hợp lệ, phù hợp theo đúng quy định pháp luật như khi nộp trực tiếp tại các cơ quan thi hành án dân sự.
2. Tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết TTHC qua dịch vụ bưu chính công ích trong lĩnh vực THADS
Ngay khi Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ được ban hành và áp dụng thực hiện, Tổng cục THADS đã có Công văn số 3924/TCTHADS-NV3 ngày 28/11/2016 tham gia phối hợp với Cục Kiểm soát thủ tục hành chính và Công văn số 1421/TCTHADS-NV3 ngày 25/4/2017 đề nghị công khai TTHC thực hiện tiếp nhận và không thực hiện tiếp nhận, trả kết quả giải quyết qua dịch vụ bưu chính công ích. Qua rà soát, nghiên cứu việc áp dụng thủ tục hành chính trong thực tế tại các cơ quan thuộc Hệ thống Thi hành án dân sự, Tổng cục THADS đã đề xuất danh mục các TTHC trong lĩnh vực THADS. Theo đó, ngày 19/5/2017, Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 692/QĐ-BTP về việc công bố Danh mục thủ tục hành chính thực hiện và không thực hiện tiếp nhận, trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích thuộc phạm vi giải quyết của Bộ Tư pháp. Trong đó, đối với các thủ tục về THADS có:
- TTHC cấp Trung ương:
+ 03 TTHC thực hiện tiếp nhận, trả kết quả giải quyết qua dịch vụ bưu chính công ích (bao gồm thủ tục: Giải quyết khiếu nại về THADS lần 1; giải quyết khiếu nại về THADS lần 2; giải quyết tố cáo về THADS).
+ 06 TTHC không thực hiện tiếp nhận, trả kết quả giải quyết qua dịch vụ bưu chính công ích (bao gồm các thủ tục: Bổ nhiệm, bổ nhiệm lại đối với các chức danh lãnh đạo, quản lý của hệ thống tổ chức THADS; từ chức đối với chức danh lãnh đạo, quản lý thuộc thẩm quyền quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Tổng cục trưởng Tổng cục THADS; miễn nhiệm đối với chức danh lãnh đạo, quản lý thuộc thẩm quyền quyết định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Tổng Cục trưởng Tổng cục THADS; bổ nhiệm Chấp hành viên sơ cấp qua thi tuyển; bổ nhiệm Chấp hành viên đối với trường hợp quy định tại các khoản 6, 7 Điều 18 Luật THADS; bổ nhiệm Chấp hành viên không qua thi tuyển thuộc địa bàn biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn).
- 15 TTHC cấp tỉnh, cấp huyện (các cơ quan THADS địa phương thực hiện):
+ 12 TTHC thực hiện nhận - trả kết quả giải quyết qua dịch vụ bưu chính công ích (bao gồm: Xác nhận kết quả Thi hành án; yêu cầu thay đổi Chấp hành viên; yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm, biện pháp cưỡng chế cưỡng chế thi hành án; yêu cầu định giá tài sản khi có thay đổi giá tại thời điểm thi hành án; đề nghị miễn, giảm nghĩa vụ thi hành án đối với khoản thu, nộp ngân sách nhà nước; quyết định thi hành án theo đơn yêu cầu; đề nghị miễn, giảm chi phí cưỡng chế thi hành án; đề nghị miễn, giảm phí thi hành án; yêu cầu định giá lại tài sản thi hành án; nhận tài sản đã kê biên để trừ vào tiền được thi hành án; giải quyết khiếu nại về thi hành án dân sự (lần 1, lần 2); giải quyết tố cáo về thi hành án dân sự).
+ 03 TTHC không thực hiện tiếp nhận, trả kết quả giải quyết qua dịch vụ bưu chính công ích (bao gồm: Trả lại tiền, tài sản tạm giữ cho đương sự; trả lại tài sản, giấy tờ tạm giữ để thi hành án; thanh toán tiền, trả tài sản thi hành án).
Căn cứ theo quy định tại Điều 5 Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ, thì tổ chức, cá nhân có thể lựa chọn một trong các hình thức sau đây để thực hiện 12 TTHC được niêm yết trong lĩnh vực thi hành án dân sự kể trên: (1) Gửi hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, (2) Nhận kết quả giải quyết thủ tục hành chính, (3) Gửi hồ sơ và nhận kết quả giải quyết thủ tục hành chính.
3. Đăng ký sử dụng dịch vụ bưu chính công ích trong THADS
Việc đăng ký sử dụng dịch vụ bưu chính công ích của tổ chức, cá nhân có yêu cầu thực hiện TTHC đối với doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích để thay họ thực hiện việc gửi hồ sơ, nhận kết quả hoặc gửi và nhận kết quả giải quyết TTHC đến các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết được ghi nhận bằng Phiếu gửi hồ sơ được quy định tại Điều 9 Thông tư số 17/2017/TT-BTTTT ngày 23/6/2017 quy định một số nội dung và biện pháp thi hành Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19 tháng 10 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ bưu chính công ích của Bộ thông tin và truyền thông:
“1. Phiếu gửi hồ sơ phải được lập bằng tiếng Việt, có giá trị pháp lý như hợp đồng giao kết bằng văn bản giữa các bên cung ứng và sử dụng dịch vụ theo quy định của pháp luật về bưu chính.
2. Phiếu gửi hồ sơ phải bao gồm những nội dung chính sau đây:
a) Họ, tên, địa chỉ, điện thoại liên lạc, hộp thư điện tử (nếu có) của người gửi;
b) Họ, tên, địa chỉ, điện thoại liên lạc, hộp thư điện tử (nếu có) của người nhận;
d) Thời gian, địa điểm, phương thức cung ứng dịch vụ;
đ) Giá cước và phương thức thanh toán;
e) Chất lượng dịch vụ;
g) Quyền và nghĩa vụ của các bên;
h) Trách nhiệm và mức bồi thường khi vi phạm hợp đồng;
i) Tên thủ tục hành chính; danh mục tài liệu, giấy tờ có trong hồ sơ (đối với dịch vụ nhận gửi hồ sơ);
k) Kết quả, danh mục tài liệu, giấy tờ (đối với dịch vụ chuyển trả kết quả)”
Như vậy, việc thu, tính cước phí đối với ba hình thức dịch vụ: (1) Dịch vụ nhận gửi hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, (2) Dịch vụ chuyển trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính và (3) Dịch vụ nhận gửi hồ sơ và chuyển trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính đều được thực hiện theo hình thức thỏa thuận dịch vụ giữa Tổng công ty bưu điện Việt Nam (bên cung ứng dịch vụ) và tổ chức, cá nhân (bên sử dụng dịch vụ) được thể hiện tại Phiếu gửi hồ sơ. Căn cứ theo Điều 10 Thông tư số 17/2017/TT-BTTTT ngày 23/6/2017 của Bộ thông tin và truyền thông quy định về điểm cung ứng dịch vụ, cơ quan THADS có thể chủ động phối hợp với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam để lấy danh sách và địa chỉ điểm phục vụ bưu chính có cung ứng dịch vụ nhận gửi hồ sơ, chuyển trả kết quả để cung cấp cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng dịch vụ khi đến làm việc tại cơ quan THADS.
Quyết định số 45/2016/QĐ-TTg ngày 19/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 17/2017/TT-BTTTT ngày 23/6/2017 của Bộ thông tin và truyền thông đã góp phần tăng thêm sự lựa chọn trong việc giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân khi đến làm việc tại các cơ quan thi hành án dân sự. Việc triển khai thực hiện tốt tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua dịch vụ bưu chính công ích sẽ góp phần làm giảm chi phí, thời gian, nâng cao hiệu quả xử lý thủ tục hành chính, giảm áp lực cho bộ phận giải quyết thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như phục vụ người dân cửa các cơ quan thi hành án dân sự tại địa phương.
Vụ Nghiệp vụ 3 - TCTHADS