Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động
Phóng viên: Thưa Cục trưởng, Luật THADS 2025 vừa được Quốc hội thông qua có những điểm mới nào đáng chú ý?
Ông Nguyễn Thắng Lợi: "Luật THADS 2025 thể hiện nỗ lực tinh gọn bộ máy và cải cách mạnh mẽ trong công tác THADS. Luật mới gồm 5 chương, 116 điều (giảm 4 chương và 64 điều so với luật năm 2008). Những quy định mới có thể khái quát thành bảy nhóm nội dung chính.
Thứ nhất, về mô hình tổ chức, hệ thống THADS được tổ chức thống nhất một cấp từ trung ương đến địa phương, có các phòng THADS khu vực trực thuộc cơ quan THADS cấp tỉnh. Đặc biệt, trưởng phòng THADS khu vực được bổ nhiệm là chấp hành viên trưởng, một chức danh tư pháp mới, giúp chỉ đạo nghiệp vụ và phối hợp hiệu quả với các cơ quan tố tụng trên địa bàn.
Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số. Các quy định mới cho phép công nhận giá trị pháp lý của văn bản, tài liệu cũng như trình tự, thủ tục được thực hiện trên môi trường điện tử…
Thứ ba, luật mới được sửa đổi theo hướng đơn giản hóa, rút ngắn thời gian giải quyết và tiết kiệm chi phí tổ chức THA nhưng vẫn bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Thứ tư, quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác THADS tại địa bàn, nhất là vai trò của UBND cấp xã và các cơ quan chuyên môn. Nhấn mạnh trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức liên quan trong hoạt động THADS.
Thứ năm, sửa đổi các quy định theo hướng vật chứng tiếp tục được lưu giữ tại kho của công an, quân đội hoặc cơ quan tiến hành tố tụng cho đến khi bản án có hiệu lực pháp luật. Quy định này giúp tránh việc phải di chuyển vật chứng qua các kho khác nhau, vừa tiết kiệm chi phí, nhân lực, vừa bảo đảm an toàn cho vật chứng.
Thứ sáu, luật đã kế thừa và phát triển chủ trương xã hội hóa một số hoạt động THA đã được đề ra từ trước. Nghị quyết 49 năm 2005 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 27 năm 2022 đều nhấn mạnh cần có cơ chế phù hợp để huy động nguồn lực xã hội tham gia công tác THADS.
Thứ bảy, bổ sung quy định về “gửi lại yêu cầu THA” trong trường hợp hết thời hạn hai năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện THA và đã xác minh theo quy định mà không có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA. Đây là giải pháp nhằm giảm tình trạng án tồn đọng, xử lý những vụ việc THA kéo dài nhiều năm mà trước đây cơ quan THADS vẫn phải theo dõi, xác minh định kỳ gây lãng phí nguồn lực."
Hai mũi nhọn đột phá: Chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục
Phóng viên: Trong các nhóm nội dung trên, theo ông, đâu là “chìa khóa” để tạo ra sự chuyển biến rõ nét trong thực tiễn THA thời gian tới?
+ Ông Nguyễn Thắng Lợi: Tôi cho rằng hai mũi nhọn đột phá nhất là chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục.
Về chuyển đổi số, luật đã thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, công nhận giá trị pháp lý của các văn bản, tài liệu và quy trình thực hiện hoàn toàn trên môi trường số. Việc thông báo, xác minh hay thanh toán tiền THA đều có thể thực hiện qua phương tiện điện tử. Đáng chú ý, một số quy định về chuyển đổi số sẽ có hiệu lực sớm ngay từ ngày 20-1-2026.
Song song đó, luật lần này cũng chú trọng cải cách thủ tục THA theo tinh thần Nghị quyết 27 năm 2022 là “đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, giảm thiểu chi phí”. Để thực hiện được điều này, ban soạn thảo đã rà soát rất kỹ lưỡng. Có thể kể đến quy định về việc bổ sung trường hợp chủ động ra quyết định THA đối với “khoản tiền bồi thường cho tổ chức, cá nhân mà cơ quan THADS đã thu và được tuyên trong bản án, quyết định”; giảm thời hạn xác minh lần đầu…
Những thay đổi này sẽ đưa hoạt động THADS cùng tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nâng cao chất lượng, hiệu quả, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự, tạo thuận lợi cho cơ quan THADS, chấp hành viên trong quá trình tổ chức THA.

Phóng viên: "Như ông nói, đẩy mạnh chuyển đổi số là một trong những điểm nhấn. Vậy cụ thể người dân, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi ích thiết thực gì, thưa ông?"
Ông Nguyễn Thắng Lợi: "Lợi ích mà người dân được thụ hưởng rất cụ thể và rõ ràng.
Trước hết, ngay cả thời điểm bây giờ, khi Luật THADS 2025 chưa có hiệu lực thì hệ thống THADS đã chủ động thực hiện triển khai chuyển đổi số và đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Trong năm 2025, hệ thống THADS đã kích hoạt, triển khai nền tảng số trong lĩnh vực THADS và sẽ chính thức vận hành đầy đủ các phân hệ phần mềm thống nhất, dùng chung trên toàn quốc ngay sau khi điều khoản luật có hiệu lực từ ngày 20-1-2026.
Với quy mô lớn nhất Bộ Tư pháp, nền tảng này được triển khai trên phạm vi toàn quốc, tại Cục Quản lý THADS, 34 tỉnh, TP và 355 phòng THADS khu vực, với hơn 6.800 người dùng là công chức THADS ở mọi vị trí công tác. Toàn bộ quy trình nghiệp vụ THADS đã được số hóa trên nền tảng này, đồng thời hệ thống cũng bảo đảm an toàn, an ninh thông tin theo quy định.
Với những tiện ích nêu trên, cộng với việc triển khai Luật THADS 2025, lợi ích đầu tiên người dân nhận được đó là sự thuận tiện. Người dân và doanh nghiệp được cung cấp dịch vụ nộp, nhận tiền THA trực tuyến, không còn bị giới hạn bởi không gian, thời gian hay địa lý, có thể thực hiện ngay tại nhà hoặc bất cứ nơi nào. Các thủ tục hành chính cũng được cắt giảm, dễ dàng tra cứu hồ sơ, kết quả THA trên môi trường số thông qua ứng dụng VNeID hoặc cổng dịch vụ công trực tuyến.
Thứ hai là thời gian xử lý và sự chính xác. Theo đó, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn và chính xác hơn nhờ ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ các khâu nghiệp vụ. Dữ liệu được cập nhật theo thời gian thực, giúp giảm tải đáng kể công tác báo cáo thống kê, đồng thời nâng cao hiệu quả trong điều hành và ra quyết định."
Xã hội hóa hoạt động thi hành án
Phóng viên: "Một điểm mới thu hút sự quan tâm của dư luận tại Luật THADS 2025 đó là việc đổi tên thừa phát lại thành thừa hành viên. Việc này có ý nghĩa như thế nào và thẩm quyền của họ thay đổi ra sao, thưa ông?"
Ông Nguyễn Thắng Lợi: "Chủ trương xã hội hóa một số hoạt động THADS được Đảng đề ra từ Nghị quyết 49 năm 2005 và nhấn mạnh tại Nghị quyết 27 năm 2022. Tiếp tục thực hiện định hướng đó, Luật THADS 2025 bổ sung hàng loạt quy định mới về đội ngũ thừa hành viên (tức thừa phát lại trước đây) và văn phòng THADS (tức văn phòng thừa phát lại trước đây).
Theo đó, luật đổi tên “thừa phát lại” thành “thừa hành viên” và “văn phòng thừa phát lại” thành “văn phòng THADS” để đảm bảo tính phổ thông, dễ hiểu hơn, phù hợp với phạm vi, tính chất hoạt động của tổ chức THADS ngoài nhà nước. Lưu ý rằng chức năng, hoạt động khác của thừa hành viên và văn phòng THADS vẫn giữ như quy định hiện hành về thừa phát lại.
Văn phòng THADS tổ chức THA theo yêu cầu của đương sự, không có thẩm quyền thi hành các vụ việc chủ động (những việc THA chủ động tiếp tục do cơ quan THADS nhà nước đảm nhiệm). Nói cách khác, các văn phòng THADS sẽ không xử lý những vụ việc mà pháp luật yêu cầu cơ quan THA phải chủ động thi hành, những vụ đó vẫn thuộc trách nhiệm của cơ quan THADS nhà nước.
So với Nghị định 08/2020, luật đã mở rộng thêm bốn thẩm quyền quan trọng cho thừa hành viên gồm: Được ra quyết định THA; được đề nghị tòa án xác định, phân chia, xử lý tài sản chung để THA; được yêu cầu tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu và được yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp tài sản THA.
Những thay đổi trên cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc huy động nguồn lực xã hội tham gia hỗ trợ công tác THA. Việc đổi tên và mở rộng thẩm quyền cho thừa hành viên cũng sẽ nâng cao tính chuyên nghiệp và hiệu quả của lực lượng này, đồng thời giảm tải gánh nặng cho hệ thống THA nhà nước."

Chuyển giao kho vật chứng về Bộ Công an trước 1-7-2028
Phóng viên: "Để Luật THADS 2025 sớm đi vào cuộc sống, trong thời gian tới Cục Quản lý THADS sẽ tập trung triển khai những giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm gì, thưa ông?"
Ông Nguyễn Thắng Lợi: "Ngay sau khi luật được Quốc hội thông qua, Cục Quản lý THADS đã tham mưu xây dựng kế hoạch triển khai thi hành luật trình Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tư pháp phê duyệt. Với khối lượng công việc rất lớn và yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng, chúng tôi xác định toàn hệ thống THADS phải nỗ lực, tập trung cao độ để hoàn thành nhiệm vụ. Một số nhiệm vụ trọng tâm mà chúng tôi đã và đang triển khai như:
Quán triệt, tuyên truyền, phổ biến luật và các văn bản hướng dẫn thi hành. Mục tiêu là đảm bảo các nội dung mới được phổ biến kịp thời, đầy đủ đến người dân, cơ quan, tổ chức liên quan, tạo sự đồng thuận khi luật có hiệu lực.
Biên soạn tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ THA theo luật mới. Xây dựng các cẩm nang, bộ tài liệu, bộ câu hỏi - đáp hướng dẫn THADS theo quy định mới.
Dự kiến từ nay đến cuối năm 2026, cục sẽ chủ trì tham mưu ban hành ba nghị định và tám thông tư, thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành luật; làm đầu mối phối hợp với các bộ, ngành để ban hành thêm 10 thông tư khác có liên quan.
Đáng chú ý, cục sẽ tiếp tục hoàn thiện và vận hành hiệu quả nền tảng số trong lĩnh vực THADS và cơ sở dữ liệu THADS phục vụ công tác THA. Đây là những nhiệm vụ được triển khai khẩn trương nhằm bảo đảm các quy định về chuyển đổi số của luật mới được thực thi đồng bộ.
Về việc chuyển giao kho vật chứng về Bộ Công an, cục sẽ lập kế hoạch và tổ chức chuyển giao, hoàn thành trước ngày 1-7-2028. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị hoàn tất việc chuyển đổi sang tên gọi thừa hành viên và văn phòng THADS theo luật mới, đảm bảo hoàn thành trước ngày 1-7-2027.
Có thể nói, khối lượng công việc triển khai Luật THADS 2025 là rất lớn. Tuy nhiên, với sự quyết tâm của tập thể lãnh đạo và đội ngũ công chức toàn hệ thống THADS, chúng tôi tin tưởng sẽ hoàn thành đúng tiến độ, đưa luật sớm đi vào cuộc sống. Qua đó, tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác THADS, đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới."

"Thi hành án dân sự TP.HCM: Nhanh chóng đưa luật vào thực tiễn:
Vừa qua, THADS TP.HCM đã tổ chức Hội nghị triển khai thực hiện chỉ tiêu, nhiệm vụ công tác THADS, THA hành chính năm 2026.
Một trong những phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của THADS TP.HCM được xác định là triển khai và thi hành hiệu quả Luật THADS 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Tại hội nghị, Phó Trưởng THADS TP.HCM Nguyễn Thanh Hà cho biết việc triển khai những quy định mới trong Luật THADS 2025 nhằm giúp chấp hành viên nắm rõ, hiểu đúng và áp dụng thống nhất các quy định mới của pháp luật; nâng cao hiệu quả tổ chức THA, hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ...
Ông Hà cũng nêu một trong những nội dung đáng chú ý của Luật THADS 2025 là quy định về việc gửi lại yêu cầu THA.
Theo đó, tại khoản 4 Điều 38 đã bổ sung quy định hết thời hạn hai năm kể từ ngày có quyết định về việc chưa có điều kiện THA và đã xác minh định kỳ (xác minh lại) mà không có thông tin mới về điều kiện THA của người phải THA thì cơ quan THADS gửi lại yêu cầu THA.
Đương sự có quyền yêu cầu cơ quan THADS THA trở lại theo quy định tại Điều 34 khi người phải THA có điều kiện thi hành hoặc có quyền yêu cầu văn phòng THADS THA theo quy định tại Điều 31.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Mai Lương Khôi đã đánh giá cao vai trò chủ động, sáng tạo sâu sát của lãnh đạo THADS TP.HCM trong công tác chỉ đạo, điều hành; đề xuất, tham mưu cho lãnh đạo Bộ Tư pháp, Cục Quản lý THADS trong nhiều lĩnh vực THADS.
Thứ trưởng Mai Lương Khôi đã yêu cầu THADS TP.HCM tiếp tục siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; tập trung chỉ đạo quyết liệt các nhiệm vụ trọng tâm, nhất là xử lý án có giá trị lớn, án tham nhũng, kinh tế; án tín dụng ngân hàng, án có điều kiện THA."

"Số hóa hoạt động thi hành án: Minh bạch - tinh gọn - hiệu quả:
Sau 17 năm thực hiện Luật Thi hành án dân sự (THADS) 2008, Luật THADS 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 với nhiều đổi mới mang tính đột phá, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của công tác THA.
Có thể nói rằng Luật THADS 2025 không chỉ thay đổi vài thủ tục đơn lẻ mà sự thay đổi này nhằm hướng tới mục tiêu rộng hơn là việc tạo lập một hệ thống THA tinh gọn, chuyên nghiệp và thích ứng với chuyển đổi số.
Nhìn từ thực tiễn tổ chức hoạt động THA, các yêu cầu từ xã hội và kỳ vọng của người dân vào hiệu quả của công tác tổ chức THA đã tạo ra một áp lực lớn và thách thức về việc cần hoàn thiện quy định. Do đó, việc chú trọng vào các sửa đổi có tính hệ thống, đột phá sẽ góp phần thúc đẩy hiệu quả của hoạt động này trên thực tế.

Theo Điều 17 Luật THADS 2025, hệ thống tổ chức của cơ quan THADS cấp địa phương sẽ theo mô hình một cấp, làm cho bộ máy có sự tinh gọn, toàn bộ các công tác quản lý, vận hành, giám sát trao cho một cơ quan duy nhất là cơ quan THADS tỉnh, TP. Tuy nhiên, tính đặc thù trong vận hành và tổ chức hoạt động THA được thể hiện rõ khi bổ sung thêm các cơ quan hỗ trợ tổ chức THA và các chức danh tư pháp mới trong việc quản lý, đó là bổ sung phòng THADS khu vực và chức danh “chấp hành viên trưởng”. Điều này cho thấy một đầu mối quản lý nhưng triển khai thì cần phân tán nguồn lực để đảm bảo hiệu quả hoạt động.
Dẫn chứng cụ thể, riêng theo số liệu báo cáo của THADS TP.HCM, chỉ riêng năm 2025, tổng số vụ việc phải giải quyết là 179.995 việc (chiếm 17% so với toàn quốc), với số tiền phải giải quyết hơn 278.301 tỉ đồng. Nếu thiết kế mô hình do cấp tỉnh tổ chức THA sẽ dẫn đến quá tải, thay vào đó giao cho cấp tỉnh, TP là đầu mối quản lý, sau đó sẽ phân nhiệm cho các phòng THA khu vực tổ chức THA.
Luật THADS 2025 cũng đã bổ sung khá nhiều các quy định liên quan về việc ứng dụng công nghệ thông tin, thể hiện mục tiêu minh bạch thông tin, giảm thiểu thời gian đối với thủ tục và giảm chi phí của xã hội.
Thực tế vấn đề vận dụng công nghệ thông tin đã được một số địa phương áp dụng mạnh mẽ trong hoạt động THA, có thể kể đến địa phương tiên phong là TP.HCM. Chúng ta có thể thấy rõ điều này trong việc THA vụ Vạn Thịnh Phát, cơ quan THADS chuyển tiền thành công cho hơn 43.000 đương sự chỉ với một lệnh chuyển tiền với tổng số tiền 9.000 tỉ đồng.
Song song đó, Trung tâm điều hành thông minh (IOC) trong lĩnh vực THADS từng bước được hình thành và đưa vào vận hành tại THADS TP.HCM, đóng vai trò là đầu mối tổng hợp, phân tích và trực quan hóa dữ liệu từ các phần mềm nghiệp vụ.
Trong bối cảnh người dân thường phải đi lại nhiều lần để nộp hồ sơ, nhận thông báo, bổ sung giấy tờ, việc số hóa các khâu nghiệp vụ sẽ tạo ra cải thiện rất rõ. Việc số hóa trong hoạt động THA giúp tăng khả năng giám sát, truy vết quy trình và hạn chế những rủi ro vốn dễ phát sinh từ thủ tục thủ công.
Bên cạnh đó, tăng cường dùng nguồn lực xã hội trong hoạt động THA đã được đẩy mạnh bằng việc đổi tên cơ quan “thừa phát lại” thành “văn phòng THADS”, mở rộng nhiệm vụ và quyền hạn đối với thừa hành viên... Việc sửa đổi này cho thấy được tầm nhìn phát triển dài hạn khi bắt kịp xu hướng chung của xã hội khi cần huy động nguồn lực trong hoạt động THA.
Những thay đổi của Luật THADS 2025 kỳ vọng sẽ mang đến nhiều chuyển biến mới trong việc triển khai thành công các vụ việc trên thực tế để đảm bảo bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người dân - ThS LÊ HOÀI NAM, Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM"