Tăng cường hiệu quả tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong Thi hành án dân sự: Nhìn từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh
07:00 28/04/2025
Thời gian qua, công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Cục Thi hành án dân sự (THADS) TP. Hồ Chí Minh đã có nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện rõ nét trách nhiệm phục vụ nhân dân và quyết tâm xây dựng nền hành chính kỷ cương, minh bạch. Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng cho thấy không ít thách thức đòi hỏi cần có sự phối hợp đồng bộ, quyết liệt hơn từ cơ quan chức năng, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu trong công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện.
Nhiều chuyển biến rõ rệt trong tiếp công dân, xử lý đơn thư
Trong bối cảnh lượng án thi hành lớn, tính chất phức tạp, đòi hỏi cao về nghiệp vụ và tinh thần trách nhiệm, việc tiếp công dân, xử lý khiếu nại, tố cáo được Cục THADS TP. Hồ Chí Minh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Lãnh đạo Cục đã chỉ đạo quán triệt nghiêm túc các quy định pháp luật, đồng thời tăng cường trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị, chú trọng tiếp dân định kỳ, giải quyết kịp thời các vụ việc thuộc thẩm quyền.
Nhờ đó, hầu hết các đơn thư phát sinh đều được xử lý đúng thời hạn, đảm bảo khách quan, không để tồn đọng gây bức xúc kéo dài. Đặc biệt, thời gian gần đây, Thành phố không phát sinh tình trạng khiếu kiện đông người, phức tạp, cho thấy hiệu quả từ công tác tiếp công dân, vận động, thuyết phục và giải quyết đúng pháp luật.
Công tác tổ chức thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có hiệu lực pháp luật cũng được chú trọng triển khai, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan thi hành án.
Nhờ đó, hầu hết các đơn thư phát sinh đều được xử lý đúng thời hạn, đảm bảo khách quan, không để tồn đọng gây bức xúc kéo dài. Đặc biệt, thời gian gần đây, Thành phố không phát sinh tình trạng khiếu kiện đông người, phức tạp, cho thấy hiệu quả từ công tác tiếp công dân, vận động, thuyết phục và giải quyết đúng pháp luật.
Công tác tổ chức thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có hiệu lực pháp luật cũng được chú trọng triển khai, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan thi hành án.
Bảy nhóm khó khăn cần tháo gỡ đồng bộ
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Cục THADS TP. Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với không ít khó khăn, vướng mắc kéo dài qua nhiều năm.
Trước hết, nhiều đương sự còn hạn chế trong nhận thức pháp luật, dẫn đến tình trạng làm đơn sai quy định, trình bày dài dòng, thiếu rõ ràng. Một số đơn khiếu nại lên tới 20–30 trang, khiến việc xác định nội dung trọng tâm, trọng điểm để giải quyết trở nên phức tạp, mất nhiều thời gian.
Thứ hai, các vụ việc khiếu nại, tố cáo liên quan đến thi hành án, đặc biệt là tranh chấp đất đai, tài sản chung, thừa kế, thường xuyên phát sinh tình tiết mới, kéo dài trong nhiều năm, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả thi hành và gây mất ổn định trật tự tại địa phương.
Thứ ba, vẫn còn hiện tượng người đứng đầu một số đơn vị chưa thực sự quan tâm, sát sao công tác tiếp công dân. Việc phối hợp giữa các cơ quan hữu quan đôi khi còn lỏng lẻo; cán bộ làm công tác tiếp dân, tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được đào tạo bài bản, thiếu kinh nghiệm xử lý vụ việc có tính chất nhạy cảm.
Thứ tư, trách nhiệm của một số Chấp hành viên trong quá trình tổ chức thi hành án chưa được phát huy đầy đủ. Việc chậm trễ, áp dụng sai luật trong một số trường hợp đã trực tiếp phát sinh khiếu nại, gây mất niềm tin đối với người dân.
Thứ năm, ở một số đơn vị vẫn chưa bố trí được Thẩm tra viên chuyên trách làm công tác tiếp dân, kiểm tra khiếu nại, tố cáo. Điều này khiến chất lượng tham mưu giải quyết ở cấp cơ sở còn thấp, tiềm ẩn rủi ro xử lý không đúng bản chất vụ việc.
Thứ sáu, một thực tế đáng lo ngại là tình trạng công dân lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để trì hoãn, cản trở thi hành án. Không ít trường hợp dùng lời lẽ xúc phạm cán bộ, xúi giục người khác vi phạm pháp luật. Dù đây là hành vi bị nghiêm cấm, nhưng thực tế việc xử lý gần như không thể do chưa có cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan liên quan.
Thứ bảy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được triển khai sâu rộng, thường xuyên. Một bộ phận công chức vẫn xem nhẹ, chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác này trong thi hành án dân sự.
Trước hết, nhiều đương sự còn hạn chế trong nhận thức pháp luật, dẫn đến tình trạng làm đơn sai quy định, trình bày dài dòng, thiếu rõ ràng. Một số đơn khiếu nại lên tới 20–30 trang, khiến việc xác định nội dung trọng tâm, trọng điểm để giải quyết trở nên phức tạp, mất nhiều thời gian.
Thứ hai, các vụ việc khiếu nại, tố cáo liên quan đến thi hành án, đặc biệt là tranh chấp đất đai, tài sản chung, thừa kế, thường xuyên phát sinh tình tiết mới, kéo dài trong nhiều năm, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả thi hành và gây mất ổn định trật tự tại địa phương.
Thứ ba, vẫn còn hiện tượng người đứng đầu một số đơn vị chưa thực sự quan tâm, sát sao công tác tiếp công dân. Việc phối hợp giữa các cơ quan hữu quan đôi khi còn lỏng lẻo; cán bộ làm công tác tiếp dân, tham mưu giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được đào tạo bài bản, thiếu kinh nghiệm xử lý vụ việc có tính chất nhạy cảm.
Thứ tư, trách nhiệm của một số Chấp hành viên trong quá trình tổ chức thi hành án chưa được phát huy đầy đủ. Việc chậm trễ, áp dụng sai luật trong một số trường hợp đã trực tiếp phát sinh khiếu nại, gây mất niềm tin đối với người dân.
Thứ năm, ở một số đơn vị vẫn chưa bố trí được Thẩm tra viên chuyên trách làm công tác tiếp dân, kiểm tra khiếu nại, tố cáo. Điều này khiến chất lượng tham mưu giải quyết ở cấp cơ sở còn thấp, tiềm ẩn rủi ro xử lý không đúng bản chất vụ việc.
Thứ sáu, một thực tế đáng lo ngại là tình trạng công dân lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để trì hoãn, cản trở thi hành án. Không ít trường hợp dùng lời lẽ xúc phạm cán bộ, xúi giục người khác vi phạm pháp luật. Dù đây là hành vi bị nghiêm cấm, nhưng thực tế việc xử lý gần như không thể do chưa có cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan liên quan.
Thứ bảy, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa được triển khai sâu rộng, thường xuyên. Một bộ phận công chức vẫn xem nhẹ, chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của công tác này trong thi hành án dân sự.
Chủ động đề xuất các nhóm giải pháp đồng bộ
Trước những tồn tại trên, Cục THADS TP. Hồ Chí Minh đã chủ động đề xuất nhiều nhóm giải pháp, đồng thời tăng cường chỉ đạo nội bộ, nâng cao chất lượng công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Trước hết là đẩy mạnh quán triệt, thực hiện các văn bản của Trung ương và Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị 35-CT/TW và Quy định 11-QĐi/TW của Bộ Chính trị về trách nhiệm tiếp dân của người đứng đầu. Công tác này phải được triển khai đồng bộ từ nhận thức đến hành động, từ quy trình tổ chức đến kiểm tra, giám sát.
Bên cạnh đó, đề cao vai trò, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu các đơn vị. Lấy hiệu quả giải quyết đơn thư, tiếp dân làm tiêu chí đánh giá năng lực, đạo đức, kết quả công tác. Tổ chức đối thoại, tiếp xúc trực tiếp với người dân để giải tỏa bức xúc, tháo gỡ tận gốc khiếu kiện tiềm ẩn.
Một trong những trọng tâm là tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề, đột xuất đối với các đơn vị có nhiều đơn thư, hoặc phát sinh khiếu nại phức tạp. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh sai phạm, rút kinh nghiệm chung cho toàn ngành.
Ngoài ra, việc xây dựng phần mềm quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ thi hành án, cảnh báo chậm trễ cũng được đề xuất triển khai. Đây là giải pháp công nghệ giúp minh bạch hóa hoạt động chuyên môn, hỗ trợ cán bộ thực hiện đúng trách nhiệm, quy trình.
Trước hết là đẩy mạnh quán triệt, thực hiện các văn bản của Trung ương và Chính phủ, đặc biệt là Chỉ thị 35-CT/TW và Quy định 11-QĐi/TW của Bộ Chính trị về trách nhiệm tiếp dân của người đứng đầu. Công tác này phải được triển khai đồng bộ từ nhận thức đến hành động, từ quy trình tổ chức đến kiểm tra, giám sát.
Bên cạnh đó, đề cao vai trò, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu các đơn vị. Lấy hiệu quả giải quyết đơn thư, tiếp dân làm tiêu chí đánh giá năng lực, đạo đức, kết quả công tác. Tổ chức đối thoại, tiếp xúc trực tiếp với người dân để giải tỏa bức xúc, tháo gỡ tận gốc khiếu kiện tiềm ẩn.
Một trong những trọng tâm là tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề, đột xuất đối với các đơn vị có nhiều đơn thư, hoặc phát sinh khiếu nại phức tạp. Qua đó, kịp thời chấn chỉnh sai phạm, rút kinh nghiệm chung cho toàn ngành.
Ngoài ra, việc xây dựng phần mềm quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ thi hành án, cảnh báo chậm trễ cũng được đề xuất triển khai. Đây là giải pháp công nghệ giúp minh bạch hóa hoạt động chuyên môn, hỗ trợ cán bộ thực hiện đúng trách nhiệm, quy trình.
Kiến nghị hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng nguồn lực
Từ thực tiễn triển khai, Cục THADS TP. Hồ Chí Minh kiến nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thi hành án dân sự, đặc biệt là các quy định liên quan đến tiếp công dân, xử lý đơn thư, xác định trách nhiệm cá nhân trong giải quyết vụ việc.
Cần có cơ chế rõ ràng để ngăn chặn việc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo nhằm gây khó dễ cho cơ quan thi hành án. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ công chức, đặc biệt là Thẩm tra viên – những người trực tiếp xử lý, tham mưu giải quyết các vụ việc nhạy cảm.
Công tác tổ chức bộ máy, nhân sự làm công tác tiếp công dân cũng cần được củng cố, kiện toàn, đảm bảo ổn định lâu dài, hạn chế luân chuyển cán bộ thường xuyên gây đứt gãy nghiệp vụ.
Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nhiệm vụ chính trị, thể hiện tính nhân văn và bản lĩnh công quyền của mỗi cơ quan Nhà nước. Với quyết tâm đổi mới toàn diện, nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, Cục THADS TP. Hồ Chí Minh đang nỗ lực từng ngày để góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, nâng cao niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp và thi hành án.
Cần có cơ chế rõ ràng để ngăn chặn việc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo nhằm gây khó dễ cho cơ quan thi hành án. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ công chức, đặc biệt là Thẩm tra viên – những người trực tiếp xử lý, tham mưu giải quyết các vụ việc nhạy cảm.
Công tác tổ chức bộ máy, nhân sự làm công tác tiếp công dân cũng cần được củng cố, kiện toàn, đảm bảo ổn định lâu dài, hạn chế luân chuyển cán bộ thường xuyên gây đứt gãy nghiệp vụ.
Tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là nhiệm vụ chính trị, thể hiện tính nhân văn và bản lĩnh công quyền của mỗi cơ quan Nhà nước. Với quyết tâm đổi mới toàn diện, nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân, Cục THADS TP. Hồ Chí Minh đang nỗ lực từng ngày để góp phần xây dựng nền hành chính phục vụ, nâng cao niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp và thi hành án.
Địa chỉ: 372A Nguyễn Văn Lượng, Phường An Hội Đông, Thành phố Hồ Chí Minh.
Điện thoại: 08.39893919.
Email: hochiminh@moj.gov.vn